ترکمن آدلری
ورود کاربر
شناسه‌ی کاربری:

رمزعبور:


واژه رمز را فراموش کرده‌اید؟
عضو شوید
تأملاتی‌ در واژگان‌ قرناس‌ و قرناوه‌

فرستنده MatinGHezeljeh تاريخ ۱۳۸۹/۴/۲۷

طایفه‌ای‌ از گوكلنگ‌ و محل‌ زندگی آنان
در میان‌ نام‌های‌ طوایف‌ و روستاهای‌ تركمن‌، به‌ مواردی‌ برمی‌خوریم‌ كه‌ به‌ لحاظ‌ قدمت‌ و تغییر و تحولات‌ زبانی‌ و نیز از كار افتادن‌ برخی‌ از لغات‌، یافتن‌ مفهوم‌ لغوی‌ آنان‌ برایمان‌ دشوار می‌نماید. برخی‌ از این‌ نامگذاری‌ها به‌ گذشته‌های‌ بسیار دور برمی‌گردد. نام‌هایی‌ كه‌ شاید در زبان‌ تركمنی‌ معاصر، مشكل‌ بتوانیم‌ مفهومی‌ برای‌ آنان‌ بیابیم‌. البته‌ نحوه‌ی‌ نامگذاری‌ هر طایفه‌ و محل‌ زندگی آنان‌ مقالات‌ جداگانه‌ای‌ را می‌طلبد. نگارنده‌ در اینجا فقط به‌ مفهوم‌ قرناس‌ طایفه‌ای‌ از ایل‌ گوكلنگ‌ و قرناوه‌ محل‌ زندگی آنان‌ می‌پردازد

طایفه‌ای‌ از گوكلنگ‌ و محل‌ زندگی آنان
در میان‌ نام‌های‌ طوایف‌ و روستاهای‌ تركمن‌، به‌ مواردی‌ برمی‌خوریم‌ كه‌ به‌ لحاظ‌ قدمت‌ و تغییر و تحولات‌ زبانی‌ و نیز از كار افتادن‌ برخی‌ از لغات‌، یافتن‌ مفهوم‌ لغوی‌ آنان‌ برایمان‌ دشوار می‌نماید. برخی‌ از این‌ نامگذاری‌ها به‌ گذشته‌های‌ بسیار دور برمی‌گردد. نام‌هایی‌ كه‌ شاید در زبان‌ تركمنی‌ معاصر، مشكل‌ بتوانیم‌ مفهومی‌ برای‌ آنان‌ بیابیم‌. البته‌ نحوه‌ی‌ نامگذاری‌ هر طایفه‌ و محل‌ زندگی آنان‌ مقالات‌ جداگانه‌ای‌ را می‌طلبد. نگارنده‌ در اینجا فقط به‌ مفهوم‌ قرناس‌ طایفه‌ای‌ از ایل‌ گوكلنگ‌ و قرناوه‌ محل‌ زندگی آنان‌ می‌پردازد:
به‌ نوشته‌ استاد عبدالرحمن‌ آخوند تنگلی‌ قراقچی‌، طایفه‌ی‌ قرناس‌ ازحالقاداغلی‌ گوكلنگ‌ منشعب‌ می‌گردد. او ایل‌ گوكلنگ‌ را به‌ دو طایفه‌ی‌ بزرگ‌ حالقا داغلی‌ و دودورغا تقسیم‌ می‌كند و در تقسیم‌ حالقاداغلی‌ به‌ پنج‌ زیر تیره‌ی‌ دیگر، از قرناس‌ بعنوان‌ یكی‌ از این‌ تیره‌ها نام‌ می‌برد كه‌ قایی‌ نیز جزو آنهاست‌. (1)
آتانیازوف‌ در كتاب‌ ارزشمند خود شجره‌ و نسب‌نامه‌ی‌ طوایف‌ تركمن‌ درجایی‌ با استناد به‌ كار كارپوف‌ 1925 م‌ می‌نویسد كه‌ قرناس‌جزو قایی‌ گوكلنگ‌ می‌باشد. (2) كارپوف‌ قایی‌ گوكلنگ‌ را شامل‌ جان‌ قربان‌، قرناس‌، حالقا داغلی‌ در ایران‌، قارا بالقان‌ در ایران‌، داری‌، دالی‌، تمك‌ در ایران‌، یل‌یانگی، آق‌كل‌، قیزیل‌، قارا كل‌، بوقغاجا، قیزیل‌ امام‌ می‌داند.(3)
جان‌ محمد عوضوف‌ كه‌ مقاله‌ای‌ در باره‌ی‌ تقسیمات‌ طایفه‌ی‌ كوكلنگ‌ نوشته‌ است‌، پس‌ از تقسیم‌ این‌ طایفه‌ به‌ قایی‌ و دودورغا طایفه‌ی‌ قارناس‌ را جزو قایی‌می‌شمارد و در جایی‌ دیگر جزو دودورغا آورده‌ است‌.(4)
سلطانشا آتانیازوف‌ در مدخل‌ طوایف‌ قارقین‌، قارجا، قارما، قارناس‌، قوراما در كتاب‌ خود، می‌نویسد: این‌ واژه‌‌های قومی‌، از فعل‌های‌ قارماق‌ و قوراماق‌ یعنی‌ پیوند كردن‌، وصل‌ كردن‌، یكی‌ كردن‌، متحد كردن‌ درست‌ شده‌ است‌ و معنای‌ طایفه‌ای‌ كه‌ از تركیب‌ طوایف‌ مختلف‌ تشكیل‌ شده‌ است‌ را می‌دهد. واژه‌ی‌ قومی قارناس‌ بصورت‌ قارا اوناس‌ Garaunas در تركمن‌های‌ فرغانه‌ و جغتای‌های‌ ماوراالنهر بصورت‌ قارا اوناس‌ Karaunas می‌باشد. در زبان‌ مغول‌های‌ مغولستان‌ قارا اوناس‌ به‌ معنای‌ ایل‌ مختلط قاریم‌- قاتیم‌ ایل‌ است‌. ممكن‌ است‌ قارناس‌ تركمن‌ نیز هم‌معنای‌ همین‌ كلمه‌ باشد.(5)
آتانیازوف‌ در مقدمه‌ی‌ خود در كتاب‌ شجره‌ و نسب‌نامه‌ی‌ طوایف‌ تركمن‌ اشاره‌ای‌ دارد به‌ «- س‌» (- اس‌، - ـِـ س‌) بعنوان‌ پسوندی‌ كه‌ جزو پساوند دیگر در زبان‌های‌ آلتایی‌ پیش‌ از استفاده‌ از «- لار، - لر» برای‌ نشان‌ دادن‌ جمع‌ و كثرت‌، از آنها استفاده‌ می‌شده‌ است‌. او برای‌ نمونه‌ نام‌ این‌ طایفه‌ و تیره‌ها را ذكر كرده‌ است‌: «بدس‌»Bedes، «قارناس‌» Garnas، «تمس‌»Temes، «چگس» Çeges، «هاقاس» ‌Hakas، «بارلاس» Barlas‌ و مانند آن‌.(6)
برخی از محققین تركمن، بر این عقیده هستند كه «قارناس» از تركیب «قارا /سیاه+ اون (= هوُن) +اس (پسوند جمع)» به وجود آمده است، یعنی قبیله‌ی «قارا هون‌ها» (هون‌های سیاه).
به‌ نظر نگارنده‌‌ی مقاله‌، پسوند «-اس‌» در واژه‌ی‌ قارناس‌ برای‌ نشان‌ دادن‌ جمع‌ و كثرت‌ نیست‌. اگر به‌ تركیب‌ واژه‌ی‌ قارناس‌ توجه‌ كنیم‌ درمی‌یابیم‌ كه‌ این‌ كلمه‌ از واژه‌ی‌ قارماق‌ اخذ نشده‌ است‌، یعنی‌ كلمه‌ای‌ را نمی‌توانیم‌ بیابیم‌ كه‌ با - ناس‌، - نس‌ تركیب‌ (مبحث‌ وندهای‌ واژه‌ساز در زبان‌ تركمنی‌) و واژه‌ای‌ دیگر را درست‌ كرده‌ باشد. ما باید روی‌ پسوند «- اس‌، - س‌» توجه‌ كنیم‌.
قارناس‌ از واژه‌ی‌ «قارین‌/ بطن‌، شكم‌، میانه‌ی‌ چیزی‌، درون‌ چیزی‌» اخذ شده‌ است‌. به‌ اندك‌ كلماتی‌ كه‌ با پسوند «- اس‌، - س‌» (پسوند تخفیف معنای صفت) ساخته‌ شده‌اند، توجه‌ كنید:
یوْغین‌ (ضخیم‌ و ستبر) Ü یوغنـ +اس‌ (كمی‌ ضخیم‌ و ستبر)
آغیر (سنگین‌) Ü آغر+اس‌ (كمی‌ سنگین)‌
ینگیل‌ (سبُك)‌ Ü ینگلـ+ـِ س‌ (كمی‌ سبك‌)
در كلمات‌ یوْغین ‌ýogyn، آغیر agyr، ینگیل ‌yeňil، پیش‌ از همخوان‌ (صامت)‌ آخر واكه‌ی‌ (مصوت‌) ‌I، y وجود دارد. اگر به‌ كلمه‌ی‌ قارین‌ نیز توجه‌ كنیم‌، به‌ این‌ نتیجه‌ می‌رسیم‌ كه‌ تركیبی‌ همچون‌ تركیب‌ كلمات‌ بالا فوق‌ دارند. وقتی‌ پسوند «- اس‌، - س‌» به‌ این‌ كلمات‌ افزوده‌ می‌شود، واكه‌ی‌ پیش‌ از همخوان‌ آخر حذف‌ می‌شود و دو همخوان‌ ساكن‌ ایجاد می‌گردد: یوغْنْ ýogn-، آغْرْ agr-، ینگْلْ ýeňl- ، قارْنْ garn. حال‌ با افزودن‌ پسوند «- اس‌،- ـِ س‌» (-as, -es) به‌ آنها كلمات‌ مود نظر بدست‌ می‌آیند:
یوْغناس‌ ýognas
آغراس‌agras
ینگلس‌ ýeňles
قارناسgarnas‌
اكنون‌ به‌ محل‌ زندگی طایفه‌ی‌ قارناس‌ برمی‌ گردیم‌. «قارناوا» كه‌ به‌ صورت‌ «قرناوه»‌ نوشته‌ می‌شود، و «قارنابا» نیز تلفظ‌ می‌شود، محل‌ زندگی طایفه‌ی‌ قارناس‌ گوكلنگ‌ است‌. خود اهالی‌ قرناوه‌، آن‌ را با «ناوه‌» (آبراهه‌ پیری‌ كه‌ در كنار روستا قرار دارد) مرتبط می‌دانند:
قارری‌ (پیر) + ناوا (میزاب‌، آبراهه)‌ Ü قارناوه‌
به‌ نظر نگارنده‌ شباهت‌ قسمت‌ اصلی‌ دو واژه‌ «قرناس‌» و «قرناوه»‌ یعنی‌ «قرنا» اتفاقی‌ نیست‌.
برای‌ ریشه‌یابی‌ لغت‌ (قارناوا) به‌ سراغ‌ واژه‌هایی‌ می‌رویم‌ كه‌ پسوندهای‌ «- وا، - وه» (= با، به‌)، «- اوا، - ـِ وه» دارند:
هاسا hasa (نوعی‌ پارچه‌ی‌ نخی‌ كه‌ از آن‌ پیراهن‌ می‌دوزند) Ü هاسا+وا (هاسابا) (سربند زنان‌ تركمن‌)
قوْوماق‌ gowmak (میان‌ تهی‌ كردن‌) (7) Ü قوْو gow (ریشه‌ی‌ فعلی)‌ Ü قوْو+وا Ü قوْوا (=قاوا) (بدره‌،سطل‌).
یوُوماق ýuwmak (در تركی‌ قدیم‌: گرد كردن‌، دایره‌وار چرخاندن‌) Ü یوُو (ریشه‌ فعلی‌) یوُو+وا Ü یوُوا (آشیانه‌ پرندگان‌).
كجه‌ (باردان‌ و سبد بافته‌ شدن‌ از چوب‌ كه‌ در آن‌ خربزه‌ و خیار و مانند آن‌ از جایی‌ به‌ جایی‌ برند) (8) Ü كجه‌وه‌ Ü كجه‌به‌ (= در فارسی‌: كجاوه‌).
به‌ كلمات‌ زیر كه‌ ممكن‌ است‌ تشابه‌ تركیبی‌ با واژه‌ قارناوا داشته‌ باشند توجه‌ كنید:
هیراوا hyrawa (خودرو، وحشی)‌: «هیراوا بوغدای‌/ گندم‌ خودرو».
خیوا Hywa (شهر خیوه‌).
ماراوا Marawa (شهر مراوه‌تپه‌ در تركمن‌صحرا).
در تركیب‌ واژه‌ی‌ «قارناوا» می‌توان‌ اذعان‌ داشت‌ كه‌ واژه‌ی‌ «قارناس‌» پس‌ از حذف‌ «- س‌» آخر به‌ علت‌ سنگینی‌ تلفظ‌ در تركیب‌ با پسوند «- وا» بصورت‌ «قارناوا» (= قرناوه‌) درآمده‌ باشد.

منابع‌ و ماخذ مورد استفاده‌:
1. فضایل‌ التركمان‌، استاد عبدالرحمن‌ آخوند تنگلی‌ قراقچی‌، ناشر نور محمد آخوند بازیار سخاوی‌، گنبد، فروردین‌ 1364، ص‌ 111-109.
2- شجره‌ و نسب‌نامه‌ طوایف‌ تركمن‌، سلطانشا آتانیازوف‌، عشق‌آباد، انتشارات‌ توران‌-1،1994، ص‌ 108.
3- همان‌ ماخذ، ص‌ 252-215.
4- همان‌ ماخذ، همان‌ صفحه‌. 4- همان‌ ماخذ، ص‌ 205.
5- همان‌ ماخذ، ص‌ 108.
6- همان‌ ماخذ، صص‌ 16-15.
7- تاملاتی‌ در عرصه‌ی‌ ریشه‌شناسی‌ فرهنگ‌ تركی‌ نوین‌، اسماعیل‌ هادی‌، انتشارات‌ احرار تبریز، زمستان‌ 1379، صص‌ 644-643.
8- دیوان‌ لغات‌ الترك‌ نامها و صفتها و ضمیرها و پسوندها، محمود كاشغری‌، ترجمه‌ و تنظ‌یم‌ و ترتیب‌ الفبایی‌ دكتر سیدمحمد دبیرسیاقی‌، پژوهشگاه‌ علوم‌ انسانی‌ و مطالعات‌ فرهنگی، چاپ‌ اول‌، پاییز 1375، ص‌ 875.

محمود عطاگزلی‌
ارسال نظر
شرایط نظر*
همه‌ی نظرها نیاز به تایید مدیر سایت دارند
عنوان*
نشانه‌ی پيام*
       
پیام*
آدرس اینترنتی پست‌الکترونیکی تصویر واردکردن تصویر لبخند‌ها فلش Youtube کد منبع نقل قول

Bold Italic Underline Linethrough  چپ وسط راست  


برای دیدن محتوای در حال کار بر روی پيش‌نمايش کلیک کنید.
گزينه‌ها*
 
 
 
کد تایید*

اگر نمی‌توانید کد را تشخیص دهید، لطفا روی تصویر کلیک نمایید تا تصویر دیگری ساخته شود


حروف موجود در تصویر را وارد کنید
حساس به بزرگی و کوچکی حروف
حداکثر تعداد تلاش برای ارسال: 10 مرتبه
 
فروشگاه آنلاین صنایع دستی ترکمن

فروشگاه آنلاین سایراق به عنوان بخش فروشگاه سایت بایراق فعالیت خود آغاز نمود.


فروشگاه آنلاین چارقد، فرش، زیورآلات ترکمن سایراق

فرهنگ لغت ترکمن سؤزلوک

سایت فرهنگ لغت ترکمن سؤزلوک فعالیت خود را آغاز نمود. این سایت یکی از سایت های زیر مجموعه بایراق می باشد که با تلاش دوستان تصمیم به ایجاد فرهنگ لغت ترکمنی به فارسی و بالعکس گرفتیم که در حال تکمیل شدن می باشد.


www.SOZLUK.ir

دانلود آهنگ ترکمنی

سایت مرجع دانلود آهنگ ترکمنی


www.TurkmenSong.ir

آهنگ های پیشواز ترکمنی
برای دیدن تصویر اصلی در صفحه جدید کلیک کنید.