ترکمن آدلری
ورود کاربر
شناسه‌ی کاربری:

رمزعبور:


واژه رمز را فراموش کرده‌اید؟
عضو شوید
SmartSection is developed by The SmartFactory (http://www.smartfactory.ca), a division of INBOX Solutions (http://inboxinternational.com)
یدی‌ بوغون
نوشته شده توسط MatinGHezeljeh در تاریخ ۱۳۸۸/۳/۱۱ (2144 بار خوانده شده)
یدی‌ بوغون
یكی‌ از سازهایی‌ كه‌ به‌ غیر از «دوتار» و «كمانچه‌» در بین‌ تركمنها متداول‌ بوده‌، «یدی‌ بوغون‌» (نی‌ هفت‌بند) است‌. یدی‌ بوغون‌، دارای‌ هفت‌بند بوده‌ و معمولا پنج‌ سوراخ‌ دارد.
این‌ ساز در قدیم‌ مونس‌ شبانان‌ بوده‌ و همچون‌ دیگر لوازم‌ زندگی‌ در اكثر خانه‌های‌ تركمن‌، نگهداری‌ می‌شده‌ است‌. یدی‌ بوغون‌ معمولا از یك‌ نی‌ ضخیم‌، به‌ اندازه‌ قطر یك‌ انگشت‌ اشاره‌ فرد كهنسال‌ یا كمی‌ نازكتر از آن‌، ساخته‌ می‌شود. نوع‌ دیگری‌ از این‌ ساز كه‌ شهرتی‌ مانند یدی‌ بوغون‌ ندارد و نواختنش‌ هم‌ مشكل‌تر است‌، «دیللی‌ تویدوك‌» (نی‌ زبانه‌دار) است‌.
«دیللی‌ تویدوك‌» از نی‌های‌ نازك‌ ساخته‌ می‌شود. این‌ ساز، دارای‌ سه‌ یا چهار سوراخ‌ است‌ و استادان‌ ماهر و صاحب‌ تجربه‌، آن‌ را همانند یدی‌ بوغون‌، پنج‌ سوراخه‌ می‌نوازند. به‌ این‌ دو ساز در زبان‌ تركمنی‌ «تویدوك‌» یا «تویتوك‌» گفته‌ می‌شود و برای‌ تمایز بین‌ آن‌ دو، نام‌های‌ «یدی‌ بوغون‌» (نی‌ هفت‌بند) و «دیللی‌ تویدوك‌» به‌ آنها گذارده‌اند.
نی‌ زبانه‌دار، زبانه‌ی‌ مخصوصی‌ دارد كه‌ در صورت‌ دمیدن‌ در آن‌، با لرزش‌ همان‌ زبانه‌ به‌ صدا در می‌آید. نواختن‌ نی‌ بین‌ سایر اقوام‌ ایرانی‌ نیز مرسوم‌ است‌، اما در بین‌ تركمنها جایگاه‌ و شهرت‌ خاصی‌ دارد.
«تویدوك‌» در بین‌ تركمنها، در موارد تنهایی‌، فراق‌، چوپانی‌، شب‌نشینی‌ و به‌ خصوص‌ در نزد كودك‌ مبتلا به‌ بیماری‌ سرخك‌ (= قیزامیق‌) نواخته‌ می‌شده‌ است‌.
در قدیم‌ تركمنها بر این‌ باور بوده‌اند كه‌ سرخك‌ نیز مانند جن‌ و پری‌ (آل‌) موجودی‌ است‌ كه‌ تن‌ شخص‌ را تصاحب‌ می‌كند و آن‌ را به‌ بیماری‌ وا می‌دارد و با صدای‌ «یدی‌ بوغون‌» و هر سازی‌ كه‌ در آن‌ آهن‌ بكار نرفته‌ باشد، از تن‌ شخص‌ خارج‌ شده‌ و فرار می‌كند. از این‌ رو تا پاسی‌ از شب‌ نزد بیمار جمع‌ می‌شدند و نوازنده‌ی‌ «یدی‌ بوغون‌» و خواننده‌ی‌ مخصوصی‌ كه‌ با نوازنده‌ی‌ آن‌ هماهنگ‌ باشد، دور بیمار را می‌گرفتند و با آفرین‌های‌ پی‌درپی‌، خواننده‌ و نوازنده‌ را تشویق‌ می‌كردند. صاحب‌ خانه‌ نیز از بذل‌ خوراك‌ دریغ‌ نمی‌كرد. در آخر همه‌ با دعای‌ خیر به‌ جان‌ بیمار مجلس‌ را خاتمه‌ می‌دادند و از طرف‌ خانواده‌ی‌ بیمار به‌ خواننده‌ و نوازنده‌ هدیه‌ای‌ بنام‌ «آقلیق‌» داده‌ می‌شد. هدیه‌ معمولا شامل‌ مقداری‌ شیرینی‌ و یا قند و شكر پیچیده‌ شده‌ در یك‌ دستمال‌ نو و یا مقداری‌ پارچه‌ بود. نوازنده‌ و خواننده ی‌ «یدی‌ بوغون‌» هدیه‌ را به‌ عنوان‌ تبرك‌ قبول‌ می‌كردند و آن‌ را سه‌ بار به‌ پیشانی‌ خود می‌مالیدند. ناگفته‌ نماند این‌ رسم‌ كهن‌ هنوز هم‌ در برخی‌ از روستاهای‌ تركمن‌نشین‌ دیده‌ می‌شود و خیلی‌ از تركمن‌های‌ شهرنشین‌ نام‌ این‌ رسم‌ را نیز نشنیده‌اند.

عبدالخالق‌ آدمی‌‌

مقالات دیگر در این شاخه در سایت قرار گرفته در تعداد باز دید
یاغما بولت (ای ابرها نبارید) ، مقام موسیقی
۱۳۸۹/۶/۲۳
6153
ساختمان دوتار
۱۳۸۹/۲/۱
5523
باباغمبر کیست؟
۱۳۸۸/۸/۲۸
5305
اوچرادیم / مقام موسیقی تركمنی
۱۳۸۸/۸/۱۶
3995
درآمدی بر مردم‌ شناسی موسیقی تركمن
۱۳۸۸/۷/۱۰
5538
اوزان / بخشی
۱۳۸۸/۶/۲۴
2417
اولین محقق موسیقی ترکمنی
۱۳۸۸/۶/۱۱
2832
آت‌ چاپار / یكی از مقامات‌ موسیقی‌ تركمن‌
۱۳۸۸/۳/۱۱
3137
یدی‌ بوغون
۱۳۸۸/۳/۱۱
2145
قووز
۱۳۸۸/۲/۳۱
3608
دیل لی تویدوک
۱۳۸۸/۲/۱۹
2297
موسیقی مقامی تركمن صحرا
۱۳۸۸/۲/۱۲
4379
سبك‌هاي موسيقي تركمنی 2
۱۳۸۸/۱/۲۳
3085
دوتار
۱۳۸۸/۱/۱۶
5290
چگونگی پیدایش آهنگ بیکه حالان
۱۳۸۷/۱۰/۲۱
2263
آواز و موسیقی ترکمن
۱۳۸۷/۱۰/۷
7389
سبک های موسیقی ترکمن
۱۳۸۷/۹/۱۸
3131
آلات موسیقی ترکمنها
۱۳۸۷/۹/۱۸
3178
مقام های معروف موسیقی ترکمن
۱۳۸۷/۹/۸
3519
بخشی
۱۳۸۷/۹/۸
2094
 
بی‌شک دیدگاه هر کس نشانه‌ی تفکر اوست، ما در برابر نظر دیگران مسئول نیستیم
فرستنده شاخه
فروشگاه آنلاین صنایع دستی ترکمن

فروشگاه آنلاین سایراق به عنوان بخش فروشگاه سایت بایراق فعالیت خود آغاز نمود.


فروشگاه آنلاین چارقد، فرش، زیورآلات ترکمن سایراق

فرهنگ لغت ترکمن سؤزلوک

سایت فرهنگ لغت ترکمن سؤزلوک فعالیت خود را آغاز نمود. این سایت یکی از سایت های زیر مجموعه بایراق می باشد که با تلاش دوستان تصمیم به ایجاد فرهنگ لغت ترکمنی به فارسی و بالعکس گرفتیم که در حال تکمیل شدن می باشد.


www.SOZLUK.ir

آهنگ های پیشواز ترکمنی
برای دیدن تصویر اصلی در صفحه جدید کلیک کنید.