ترکمن آدلری
ورود کاربر
شناسه‌ی کاربری:

رمزعبور:


واژه رمز را فراموش کرده‌اید؟
عضو شوید
SmartSection is developed by The SmartFactory (http://www.smartfactory.ca), a division of INBOX Solutions (http://inboxinternational.com)
آتش در باور ترکمن ها
نوشته شده توسط MatinGHezeljeh در تاریخ ۱۳۸۸/۳/۱۲ (3456 بار خوانده شده)
آتش در باور ترکمن ها
در آداب و سنن گذشته ترکمن ها آتش مقام ویژه ای را احراز می کند. بعصی از این مراسم جنبه احترام عمومی نسبت به آتش را نمایان می سازد. جنبه عمده این احترام با خاصیت نگهدارنده و سحرانگیز آتش مرتبط است. که این نیز بنوبه خود از درک آتش به عنوان یکی از نیروهای قهار طبیعت که دارای نیروی سحرآمیز مقتدری می باشد منشأ گرفته است. اکثریت این تصورات با اصطلاح "ایریم" (نشانه، علامت، فال) مشخص شده اند، برخی دیگر از جمله مراسم پاکیزگی هرساله بوسیله آتش که پائین تر بطور مختصر در مورد آن ها صحبت خواهیم کرد با اصطلاح " دأپ دسٌور" مشخص می شوند.
جنبه عمومی احترام به قوه طبیعی آتش پیش از همه در ممنوعیت اعمالی بروز کرد که در آن ها برخورد با آتش توهین آمیز تلقی می شد. برای مثال تف کردن به آتش حرام است و این در مورد خرمن آتش افروخته، اجاق خانگی و تنور صدق می کند. کسی که مرتکب چنین عملی شود، بنا بر اعتقاد، بدبختی به او روی خواهد آورد. در فولکلور ترکمنی اصطلاحی که برای نسل های قدیمی تر کاملا آشناست یعنی "اوُت اورز" (آتش نورانی) و در صرب المثل عـــامـیـانـه " اوُت آستیندا بلا قالماز" (زیر آتش بلا نمی ماند) بروشنی این تصورات را نشان می دهد.
در میان طوایف گوناگون آداب و رسوم مختلفی نسبت به آتش وجود داشته است. مثلا در نزد گوکلان های قارری قالا این نظر وجود داشته است که اگر شراره ای از آتش بطور اتفاقی بروی لباس کسی می افتاد و آن را می سوزاند می گفتند که جای پریشانی نیست. و یا در بین ترکمن های یمرلی چنین اعتقادی وجود داشته است که اگر کسی ظرف را با آب در آتش بیندازد، لازم است که در آنجا کمی آرد ریخته شود. (سمبل خون بها دادن)
در گذشته نه چندان دور در نزد ترکمن های یموت غربی جائی که دامپروری وجود داشت، آتش نقش بزرگی را ایفا می کرد. بدین گونه که اُبه بهنگام کوچ ییلاق یا قشلاق به منظور تمییز کردن، خرمن بزرگی از آتش برمی افروختند و مردم با جل وپلاس خود در حالی که حیوانات را می راندند، از میان آتش می گذشتند. پس از پایان مراسم معمولا خرمن های آتش را به یکدیگر متصل می ساختند تا مفری برای ارواح شریر و پلید باقی نماند تا آنها نتوانند ایشان را تا محل جدید دنبال کنند.
مثال دیگر حاکی از آن است که هر چهارشنبه، آتشی را برمی افروختند و در آن برای خلاصی از شر اجنه و ارواح شاخ و نمک و چیزهای دیگر می انداختند.
طبق اسناد جمع اوری شده نژادشناسی، پرش از روی آتش در بین همه قبایل ترکمن از دیر باز رایج بوده است. اجرای این مراسم در ماه های "مه رد" و "صافار" وآخرین چهارشنبه سال کهنه اجرا می شده است. پرش از روی آتش در بین طوایف مختلف اصطلاحات متفاوتی داشته است. تکه ها آن را شامان اُوت، یموت های تاختینی، ساریق ها، ساری لی و قارا داشلی آن را شامار اُِوت، گوکلان ها و یمرلی ها آن را شامباز اُوت می نامیدند.
مراسم پرش از روی آتش طبق راویان اخبار به معنای پاکیزگی از همه آلودگی هائی که در طول سال در انسان جمع شده ، بوده است. در قرن نوزدهم در مراسم پرش آتش همه اهالی اُبه به جز سالمندان و شخصیت های روحانی قبیله شرکت می کردند. در مراسم ابتدا مردان، سپس زنان و بالاخره نوجوانان از روی آتش می پریدند. در حالی که در اطراف خرمن آتش می چرخیدند، رو به آتش چنین می خواندند:

شامان اُوت،
بولدیم شات.
پارلاپ اوستینگدن گچدیم،
زارلاپ گؤنامی دؤکدیم.
حایر قیلسن ایشیمی،
غوراپ ساقلا داشیمی.

پرش بر روی آتش در سمت هایی از جنوب به شمال و از شرق به غرب انجام می گرفت. خوش گلدی بختیارف در یادداشتی با عنوان "بقایای نسل آتش در نزد ترکمن ها" توصیف زیبائی از مراسم پرش بر روی آتش در اسنقلی در بهار 1922 بدست می دهد. طبق نوشته وی وقتی خورشید غروب می کرد خرمن های آتش پدیدار می شدند و زنان در حالی که کودکان را در آغوش خویش داشتند با فریاد شادی از روی آتش می پریدند.
در گذشته مراسم شکستن ظروف قدیمی به هنگام پرش از روی آتش و انداختن آن در آتش وجود داشته است.
اعتقادات و مراسم مربوط به آتش در میان ترکمن ها به دوران پیش از اسلام باز می گردد، هر چند برخی از سنت های مربوط، رنگ و روی اسلامی به خود گرفته است، معذلک یکی از درخشان ترین بازمانده های دوران گذشته است.

منبع
برگفته از کتاب: تحقیقاتی در مورد نژاد شناسی ترکمن ها، (آکادمی علوم ترکمنستان- انستیتوی تاریخ، باستان شناسی و نژادشناسی)
بابا کلته

مقالات دیگر در این شاخه در سایت قرار گرفته در تعداد باز دید
یدی ( 7 )
۱۳۹۰/۷/۲۲
4500
حیوانات در باورهای عامیانه ترکمن
۱۳۸۹/۱۲/۱۹
6521
رنگ قرمز، مانایی عشق ترکمن ها
۱۳۸۹/۳/۸
7226
ايريم لار / باورهای عاميانه
۱۳۸۹/۱/۹
4515
پیدایش لاک پشت
۱۳۸۸/۸/۶
5473
مفاهیم برخی از اعداد در بین تركمنها
۱۳۸۸/۵/۱۱
4854
برخی اعتقادات خرافی در بین ترکمن ها
۱۳۸۸/۴/۱۷
6050
آتش در باور ترکمن ها
۱۳۸۸/۳/۱۲
3457
گرگ در فرهنگ و باور تركمنها
۱۳۸۸/۲/۲۸
4764
نماز در بین ترکمن ها
۱۳۸۸/۲/۲۱
4133
اعتقادات دینی ترکمن ها قبل از اسلام 2
۱۳۸۸/۲/۲۰
6084
رنگ سفید (آق)، رنگی مقدس در میان ترکمن ها
۱۳۸۸/۲/۱۴
3807
اعتقادات دینی ترکمن ها قبل از اسلام
۱۳۸۸/۱/۱۷
5423
زیارتگاه های ترکمن صحرا
۱۳۸۸/۱/۱۰
5773
شخصیت های مذهبی در بین ترکمن ها
۱۳۸۷/۱۰/۷
4019
 
بی‌شک دیدگاه هر کس نشانه‌ی تفکر اوست، ما در برابر نظر دیگران مسئول نیستیم
فرستنده شاخه
فروشگاه آنلاین صنایع دستی ترکمن

فروشگاه آنلاین سایراق به عنوان بخش فروشگاه سایت بایراق فعالیت خود آغاز نمود.


فروشگاه آنلاین چارقد، فرش، زیورآلات ترکمن سایراق

فرهنگ لغت ترکمن سؤزلوک

سایت فرهنگ لغت ترکمن سؤزلوک فعالیت خود را آغاز نمود. این سایت یکی از سایت های زیر مجموعه بایراق می باشد که با تلاش دوستان تصمیم به ایجاد فرهنگ لغت ترکمنی به فارسی و بالعکس گرفتیم که در حال تکمیل شدن می باشد.


www.SOZLUK.ir

آهنگ های پیشواز ترکمنی
برای دیدن تصویر اصلی در صفحه جدید کلیک کنید.