ترکمن آدلری
ورود کاربر
شناسه‌ی کاربری:

رمزعبور:


واژه رمز را فراموش کرده‌اید؟
عضو شوید
SmartSection is developed by The SmartFactory (http://www.smartfactory.ca), a division of INBOX Solutions (http://inboxinternational.com)
دایره المعارف ترکمن > زبان و ادبیات > گذری بر زبان و ادبیات ترکمن (قسمت دوم)
گذری بر زبان و ادبیات ترکمن (قسمت دوم)
نوشته شده توسط MatinGHezeljeh در تاریخ ۱۳۸۷/۹/۷ (2602 بار خوانده شده)
دوره تسلط ادبیات قبچاقی (قرون 7 و 8 و 9 ه.ق)

دشت قبچاق منطقه ی وسیع خوارزم، شمال قفقاز و دشت های جنوب روسیه را در بر می گرفت و چون محل حکومت جوجی، یکی از چهار پسر چنگیز بود، به منطقه ی آلتون اردو - اردوی طلایی- نیز شهرت داشت.
ادبیات قبچاقی غیر از دشت قبچاق در مصر و سوریه نیز رایج بود، چرا که ترک های قبچاقی در این مناطق اکثریت داشتند. آثار مشروحه ی زیر نشانگر ویژگی های زیانی، قومی، اجتماعی و مذهبی ادبیات قبچاقی است.

1- محبت نامه ی خوارزمی: این کتاب در قالب مثنوی و به سال 731 ه.ق در حوضه ی رود سیحون به اتمام رسید. از این اثر دو نسخه در موزه ی بریتانیا موجود است، یکی به خط عربی و یکی به خط اویغوری.
محبت نامه متضمن 11 نامه است که خوارزمی بنا به خواست یکی از امرای آلتین اردو / اردوی طلایی به نام محمد خوجا بیک نوشت و به خود او تقدیم کرد.
خوارزمی علاوه بر خوارزم در مصر نیز شهرت داشت چنان که سیف سرائی شاعر قبچاقی دربار مملوک مصر برای یکی از غزل های او نظیره ای ساخته است.

2- نهج الفرادیس: اثر محمود فرزند علی است که در (کردر) واقع در خاور اورگنج قدیمی زاده شد. وی این کتاب را در سال 1342 میلادی / قرن 8 ه.ق در موضوع مسائل اخلاقی و دینی به پایان برد. زبان کتاب، تعلیمی، ساده و به لهجه ی ترکی خوارزمی، مخلوطی از لهجه های کاشغری، قبچاق و اوغوز است.
از این کتاب دو نسخه موجود است. یکی در استانبول که در سال 741 ه.ق و دیگری در موزه ی شرق بریتانیا به سال 792 ه.ق نوشته شده است.

3- رونق الاسلام: رونق الاسلام اثری است منظوم که در قرن 9 ه.ق توسط شیخ شریف خیوه ای برای تعلیم به مردم ترکمن، سروده شد و یکی از بهترین نمونه های لهجه ی ترکی- ترکمنی مشترک آسیای میانه است.

دوره ی تسلط ادبیات جغتایی (قرن 10 ه.ق)

از قرن 15 میلادی / 9 ه.ق به بعد سه زبان کتابت در آسیای میانه پدید آمد.
1- ترکی شمالی: بر اساس ادبیات قبچاق
2- ترکی شرقی: بر اساس لهجه های مردم آسیای میانه
3- ترکی غربی: بر اساس لهجه های اوغوز

ترکی شرقی را به مناسبت نام جغتای فرزند دوم چنگیز خان که در آن منطقه حکومت داشت، ترکی جغتایی نامیده اند.
ادبیات جغتایی از زمان امیر تیمور پدید آمد و با ظهور شاعر بلند پایه ای به نام امیر علیشیر نوایی - وزیر سلطان حسین بایقرا، حاکم هرات- (884 ه.ق / 1441 م – 906 ه.ق/ 1501 میلادی) به کمال رسید و زبان ادبی این منطقه شد.
نوایی سرآمد شعرای زمان خود بود و زبان های فارسی، عربی را مانند زبان ترکی به خوبی می دانست. نوایی در کتاب مجالس النفایس، که می توان آن را اولین تاریخ ادبیات ترکی شرقی دانست، از 300 شاعر ترک زبان نام برده است که گروهی از آنها به فارسی هم شعر گفته اند.
در رواج و تکامل ادبیات جغتایی فرمانروایان آسیای میانه نیز سهم به سزایی داشتند، چرا که بسیاری آز آنها خود شاعر بودند و از شاعران چه از لحاظ مادی و چه از لحاظ معنوی حمایت می کردند.

مقالات دیگر در این شاخه در سایت قرار گرفته در تعداد باز دید
شوٚکۆر باغشئ
۱۳۹۴/۴/۱
1378
آجايئپلئق لارئنگ دۆری
۱۳۹۴/۳/۲۶
1147
موُنجۉق آتدئ لار
۱۳۹۴/۳/۷
1168
ائرئم ائنانچ لار - موُنجۉق آتدئ لار - ماتال لار
۱۳۹۴/۳/۷
1093
تۆرکمن خالق ناقئل لارئ / ضرب المثل های ترکمنی
۱۳۹۴/۲/۲۶
2187
گونه های مختلف ادبیات شفاهی مردم ترکمن
۱۳۹۱/۶/۱۲
4944
بررسی جایگاه اسب در ضرب المثل های ترکمنی
۱۳۹۰/۱۱/۱
4903
سونگقئ تورکمن دیلی- صوفی راد
۱۳۹۰/۳/۲۲
5169
خویشاوندی در زبان ترکمن
۱۳۹۰/۱/۱۰
11873
اشعار الحاقی به مختومقلی
۱۳۸۹/۹/۲۲
6282
آدینگ نأمه؟ ( نام توچیست؟) 4
۱۳۸۹/۷/۱۰
4700
اسم انگشت های دست در زبان ترکمنی
۱۳۸۹/۷/۵
7481
آدینگ نأمه؟ ( نام توچیست؟) 3
۱۳۸۹/۷/۱
4363
آدینگ نأمه؟ ( نام توچیست؟) 2
۱۳۸۹/۶/۲۳
2842
آدینگ نأمه؟ ( نام تو چیست؟) 1
۱۳۸۹/۶/۷
9549
افسانه ها و باورداشت ها در بین ترکمنها
۱۳۸۹/۵/۲۷
3746
آلقیشلر و دیلگیلر
۱۳۸۹/۵/۱۴
2155
یانگیلتماچ لار
۱۳۸۹/۵/۶
1955
یوماق لار (کنایه ها و تشبیهات)
۱۳۸۹/۵/۵
4185
ضرب المثل های مربوط به کار (2)
۱۳۸۹/۱/۹
3421
اتحاد در ضرب المثل های ترکمنی
۱۳۸۹/۱/۱
9609
معانی برخی از اسامی دختران ترکمن
۱۳۸۸/۱۲/۱۴
13251
عشق به اهل بیت رسول خدا (ص) در اشعار مخدومقلی
۱۳۸۸/۹/۱
6055
ماتال لار 3
۱۳۸۸/۹/۱
2826
كمینه؛ شاعر و هجونویس تركمن
۱۳۸۸/۸/۱۸
2588
مفهوم مرگ و زندگی از دیدگاه مختومقلی
۱۳۸۸/۸/۱۶
3474
چیستان های مربوط به آلات موسیقی
۱۳۸۸/۸/۱۴
3403
سخنان برخی از بزرگان در باره ی مختومقلی
۱۳۸۸/۸/۱۴
4991
چیستان ها‌ (ماتال لار)
۱۳۸۸/۸/۶
6570
ارزیابی ادبیات ترکمن صحرا
۱۳۸۸/۸/۶
4426
امامان در اشعار مختومقلی
۱۳۸۸/۸/۲
6149
ضرب المثل های مربوط به کار
۱۳۸۸/۷/۱۰
6056
ضرب المثل های مربوط به یول (راه)
۱۳۸۸/۷/۵
2518
اعداد ترکمنی
۱۳۸۸/۶/۲۲
5519
حماسه قورقوت آتا
۱۳۸۸/۶/۲۰
2913
ضرب المثل درباره آب
۱۳۸۸/۶/۳
6549
ضرب المثل درباره زنان
۱۳۸۸/۵/۲۱
5399
ضرب المثل درباره اسب
۱۳۸۸/۵/۲۰
8553
اصطلاحات‌ رایج‌ در محاورات‌ تركمنی‌‌
۱۳۸۸/۴/۱۵
9489
خانواده زبانی اورال – آلتای
۱۳۸۸/۴/۱۰
4349
معانی آراز و اوراز در زبان ترکمنی
۱۳۸۸/۳/۱۴
24607
طرف لارینگ آنگلادیلشی (جهت ها و سمت ها)
۱۳۸۸/۳/۶
2000
الفبای لاتین تركمنی
۱۳۸۸/۲/۲۶
7215
نام های ترکيبی با پيشوند «قار» و «کار»
۱۳۸۸/۲/۲۳
3253
آتالار نقلی
۱۳۸۸/۲/۱۷
3746
اسطوره ترکمن ها
۱۳۸۸/۱/۲۰
4331
ترانه های فولکور
۱۳۸۸/۱/۵
4492
ماتال
۱۳۸۷/۱۲/۱۱
4808
آتالارنقلی 2
۱۳۸۷/۱۱/۲۰
2734
آتالار نقلی (ضرب المثل)
۱۳۸۷/۹/۳۰
19920
گذری بر زبان و ادبیات ترکمن (قسمت چهارم)
۱۳۸۷/۹/۷
3101
گذری بر زبان و ادبیات ترکمن (قسمت سوم)
۱۳۸۷/۹/۷
4648
گذری بر زبان و ادبیات ترکمن (قسمت دوم)
۱۳۸۷/۹/۷
2603
گذری بر زبان و ادبیات ترکمن (قسمت اول)
۱۳۸۷/۹/۳
4074
 
بی‌شک دیدگاه هر کس نشانه‌ی تفکر اوست، ما در برابر نظر دیگران مسئول نیستیم
فرستنده شاخه
فروشگاه آنلاین صنایع دستی ترکمن

فروشگاه آنلاین سایراق به عنوان بخش فروشگاه سایت بایراق فعالیت خود آغاز نمود.


فروشگاه آنلاین چارقد، فرش، زیورآلات ترکمن سایراق

فرهنگ لغت ترکمن سؤزلوک

سایت فرهنگ لغت ترکمن سؤزلوک فعالیت خود را آغاز نمود. این سایت یکی از سایت های زیر مجموعه بایراق می باشد که با تلاش دوستان تصمیم به ایجاد فرهنگ لغت ترکمنی به فارسی و بالعکس گرفتیم که در حال تکمیل شدن می باشد.


www.SOZLUK.ir

دانلود آهنگ ترکمنی

سایت مرجع دانلود آهنگ ترکمنی


www.TurkmenSong.ir

آهنگ های پیشواز ترکمنی
برای دیدن تصویر اصلی در صفحه جدید کلیک کنید.