آقای نیازی کارشناس و متخصص فرش در تشریح این نقش می گوید: ترکمن روی فرش بدنیا می آید و پس از پایان عمر نیز با فرش از جنس گلیم که با نقش گل یاییدی آذین بندی شده و در اصطلاح محلی «آیدلیق» می نامند، در تابوت قرار داده می شود و آنگاه متوفی تا سر قبر با همین فرش برده می شود و بدین جهت گل یاییدی در نزد ترکمن ها، یک حالت تبرک و تقدس دارد.
گل یاییدی به معنای گل شکفته است و زنان ترکمن با نگاه به صحرای محیط خود و دیدن گل های شکفته این نقش را با الهام از آن خلق کرده اند، در این نقش گل کاملا باز و شکفته شده و برگ های آن کاملا در نقش هویداست.



ضمنا در فرهنگ عامیانه ترکمن نقل است که این نقش را زنان نازا روی آستین پیراهن و نوار پایین پیراهن خود، سوزن دوزی کرده و بدین طریق خواستار اولاد می شدند.
همچنین زنان، نقشی بنام داغدان از یک نوع درخت بنام داغدان بطرز خاصی درست کرده و این شکل حاصل را به نخ بسته و از گردن بچه های خود می آویختند تا اینکه کودک چشم نخورد و به عبارتی از چشم بد حسودان در امان باشد، در همین رابطه زنان این نماد را بشکل یک نقش در آورده و در شروع قالی بافی آنان از چشم حسودان بدور بماند، بعدها نقش گل یاییدی که مورد علاقه زنان بود، در دیگر کارهای سوزن دوزی بکار گرفته شده است، در بعضی از سوزن دوزی ها این نقش بصورت نیمه شکفته بکار گرفته می شود.

نمونه ای سوزن دوزی روی لباس ترکمنی (چاروود)



منبع
زن ترکمن- موسی جرجانی