ترکمن آدلری
ورود کاربر
شناسه‌ی کاربری:

رمزعبور:


واژه رمز را فراموش کرده‌اید؟
عضو شوید
SmartSection is developed by The SmartFactory (http://www.smartfactory.ca), a division of INBOX Solutions (http://inboxinternational.com)
اوزان / بخشی
نوشته شده توسط MatinGHezeljeh در تاریخ ۱۳۸۸/۶/۲۴ (2542 بار خوانده شده)
اوزان / بخشی
طایفه هایی از قوم ترکمن (اوغوز های سابق) که هزار و اندی سال پیش در کناره های رود سیحون واقع در ماوراء النهر (ورارود) زندگی می کردند، ششصد سال بعد در محدوده ای جغرافیایی سکنا گزیدند که امروزه ترکمن صحرا خوانده می شود.
این منطقه که در منتها الیه شرق مازندران و بخشی از شمال خراسان جای دارد، ناحیه گسترده ای است محدود به مرزهای ترکمنستان از شمال، شهرستان بجنورد از شرق، دریای مازندران از غرب، و رشته کوه های البرز از جنوب. امروزه در ترکمن صحرا تیره های مهمی چون یموت، گوگلان، نخوردلی و سالور زندگی می کنند که تیره های کم نفر تکه، مورچه لی و أنه ولی را نیز می توان به آن ها اضافه کرد.
از این قوم در دائره المعارف چینی قرن هشتم میلادی تحت عنوان «Tokomong» و در قدیمی ترین متن های اسلامی در قرن چهارم هجری قمری، تحت عنوان ترکمن نام برده شده است.
نیاکان تیره های ترکمن (اوغوزها) که در رده بندی ترک نژادان، از ترکان شرقی اند، به هنگام حرکت از غرب چین و جنوب مغولستان به سوی آسیای میانه، خنیاگران دوره گردی را به همراه داشتند که «اوزان» نامیده می شدند. اوزان ها زبان گویا و روایتگر رنج های مردم خود بودند. اوزان ها که کارشان ریشه عمیقی در آیین شامانی و پرخوانی (جادو پزشکی – موسیقی درمانی) داشت، در شأن قهرمانان ایل، حماسه ها می سرودند و این را می توان همه آثار بنیادی موسیقی ترک زبانان دانست.
به عبارت دیگر، اوزان ها، بخشی عاشیق و ترکی سرایان سده های گذشته اند که سوگ و شادی و رزم و بزم انسان ها را با واژگانی ساده و آهنگ هایی موزون و دلنشین بیان داشته اند و با انتقال آن ها از نسلی به نسل دیگر، این آثار را به ما رسانده اند.
نامدارترین اوزان در فرهنگ ترکی روزگار پس از اسلام، شخصیتی به نام «غورقوت آتا» یا « دأده غورقوت» است. در کتاب جامع التواریخ نوشته ی «رشیدالدین فضل الله همدانی» و شجرهٔ التراکمه نوشته ی «ابوالقاضی خان» نیز به این شخصیت اشاره شده است.
«اسپینسکی» محقق روسی، در اثر خود «موسیقی ترکمن» می نویسد: « بخشی به کسی اطلاق می شده است که خط اویغوری را می توانسته به خوبی بخواند». «اسپینسکی» در جای دیگری از این کتاب می گوید: « باکشی واژه ای مغولی است و معنی استاد می دهد و به کسی اطلاق می شده که حالات شمن را به خود می گرفته است.» اما عنوان بخشی در متن های فارسی به معنای «بخشیدن» و «هبه کردن» آمده است. بخشی ها، روان پزشکانی هستند که نفسی گرم به ایشان بخشیده شده است.
گمان می رود که واژه «بخشی» عمری بیش از ۲۵۰ تا ۳۰۰ سال نداشته باشد؛ چرا که در زمان مختوم قلی واژه «اوزان» هنوز مصطلح بوده و هنوز تماما جای خود را به واژه «بخشی» نداده بوده است. چنان که عارف و شاعر بزرگ ترکمن، مختوم قلی در یکی از شعرهای خود آن دو را مترادف هم آورده است: «اگر به ایل سعادت روی کند، بخشی و اوزان در آیند ».
بخشی ترکمن، در همه جا با دوتار و آواز، تاریخ قوم خویش را می گوید. او آن قدر حرف دارد که فرصتی برای شاد زیستن و آرام زیستن ندارد. شاید به همین دلیل است که رقص، که در اغلب فرهنگ های نواحی ایران، بخشی از ادبیات شفاهی را تشکیل می دهد و در برخی از فرهنگ ها از مهم ترین عوامل بروز و ارائه فرهنگ یک قوم به شمار می رود، در میان ترکمن ها جای ویژه ای ندارد و عدم حضور سازهای کوبه ای در فرهنگ و موسیقی ترکمنی می تواند دلیلی بر این مدعا باشد. وابستگی زیاد ترکمن به اسب در گذشته و حضور سنت دیرینه قالی بافی و نمد مالی در ترکمن صحرا باعث شده است که مردم ترکمن پدیده ریتم را در فرهنگ خود در تداوم صدای موزون و متنوع سم اسبان و حرکت ها و صداهای ریتمیک شانه در قالی بافی و حرکت های موزون در نمد مالی جست و جو کنند. در این جا صدای سم اسبان و صدای برخورد شانه بر تارو پود قالی به جای سازهای ضربی نشسته است.
در موسیقی ترکمنی دوتار مهم ترین ساز است. این ساز را از آن روی که بیشتر کاسه آن را از چوب درخت توت می سازند، «توت تار» و از آن روی که چوب را برای خشک کردن در تنور می گذارند، «تامدیره» ( تامدیر در زبان ترکمنی به معنی تنور است ) و به طور اولی از آن روی که دارای دو سیم است، «دوتار» می نامند. در قدیم وترهای دوتار از جنس ابریشم تابیده شده بود، اما امروزه از سیم فولادی استفاده می شود.

مقالات دیگر در این شاخه در سایت قرار گرفته در تعداد باز دید
یاغما بولت (ای ابرها نبارید) ، مقام موسیقی
۱۳۸۹/۶/۲۳
6376
ساختمان دوتار
۱۳۸۹/۲/۱
5709
باباغمبر کیست؟
۱۳۸۸/۸/۲۸
5419
اوچرادیم / مقام موسیقی تركمنی
۱۳۸۸/۸/۱۶
4126
درآمدی بر مردم‌ شناسی موسیقی تركمن
۱۳۸۸/۷/۱۰
5733
اوزان / بخشی
۱۳۸۸/۶/۲۴
2543
اولین محقق موسیقی ترکمنی
۱۳۸۸/۶/۱۱
2969
آت‌ چاپار / یكی از مقامات‌ موسیقی‌ تركمن‌
۱۳۸۸/۳/۱۱
3262
یدی‌ بوغون
۱۳۸۸/۳/۱۱
2222
قووز
۱۳۸۸/۲/۳۱
3801
دیل لی تویدوک
۱۳۸۸/۲/۱۹
2368
موسیقی مقامی تركمن صحرا
۱۳۸۸/۲/۱۲
4599
سبك‌هاي موسيقي تركمنی 2
۱۳۸۸/۱/۲۳
3247
دوتار
۱۳۸۸/۱/۱۶
5527
چگونگی پیدایش آهنگ بیکه حالان
۱۳۸۷/۱۰/۲۱
2360
آواز و موسیقی ترکمن
۱۳۸۷/۱۰/۷
7587
سبک های موسیقی ترکمن
۱۳۸۷/۹/۱۸
3287
آلات موسیقی ترکمنها
۱۳۸۷/۹/۱۸
3287
مقام های معروف موسیقی ترکمن
۱۳۸۷/۹/۸
3688
بخشی
۱۳۸۷/۹/۸
2191
 
بی‌شک دیدگاه هر کس نشانه‌ی تفکر اوست، ما در برابر نظر دیگران مسئول نیستیم
فرستنده شاخه
فروشگاه آنلاین صنایع دستی ترکمن

فروشگاه آنلاین سایراق به عنوان بخش فروشگاه سایت بایراق فعالیت خود آغاز نمود.


فروشگاه آنلاین چارقد، فرش، زیورآلات ترکمن سایراق

فرهنگ لغت ترکمن سؤزلوک

سایت فرهنگ لغت ترکمن سؤزلوک فعالیت خود را آغاز نمود. این سایت یکی از سایت های زیر مجموعه بایراق می باشد که با تلاش دوستان تصمیم به ایجاد فرهنگ لغت ترکمنی به فارسی و بالعکس گرفتیم که در حال تکمیل شدن می باشد.


www.SOZLUK.ir

آهنگ های پیشواز ترکمنی
برای دیدن تصویر اصلی در صفحه جدید کلیک کنید.