ترکمن آدلری
ورود کاربر
شناسه‌ی کاربری:

رمزعبور:


واژه رمز را فراموش کرده‌اید؟
عضو شوید
SmartSection is developed by The SmartFactory (http://www.smartfactory.ca), a division of INBOX Solutions (http://inboxinternational.com)
دایره المعارف ترکمن > آداب و رسوم > جشن عروسی تركمنهای اَنولی
جشن عروسی تركمنهای اَنولی
نوشته شده توسط MatinGHezeljeh در تاریخ ۱۳۸۹/۴/۲۷ (4715 بار خوانده شده)
جشن عروسی تركمنهای اَنولی
اَنولی‌ها یكی از طوایف قدمی ساكن دامنه‌های جنوب تركمنستان هستند كه آداب و رسوم، سنتها و عادات قدیمی خود را حفظ نموده‌اند و در دوران اخیر تحولات عمیق و همه جانبه فرهنگی را از سرگذراند‌ه‌اند. یكی از عرصه‌ها‌ی تحول جشن عروسی است.
جشن عروسی (گلین توی) یكی از جشنهای بسیار قدیمی است كه با شادی و پایكوبی زیاد همراه است و خاطره‌ای فراموش نشدنی از خود بر جای می گذارد. ازدواج و تشكیل خانه و خانواده‌ای مستقل یكی از اصول پایه‌های اصلی دین مبین اسلام است و از اهمیت زیادی برخوردار می‌باشد.
نگارنده این سطور از روستاهای اَنو و مانیش در دامنه های كوپت داغ بازدید نموده و اطلاعات جدیدی را در خصوص مردم‌شناسی (اتنولوژی) طایفه اَنولی گرد آوری نموده است.
یكی از ویژگی‌های اصلی جشن ازدواج طایفه اَنولی‌ها رسم نامزدی (آداقلاما) است كه معمولاً پس از 12 سالگی پسر و دختر جاری می شود. محقق برجسته تركمنستان ن. بایرام صحتف در اثر خود به نام «لغت نامه ‌مختصر اسلامی» چنین می‌نویسد: «... این رسم در میان تركمن‌ها نیز رواج داشته است. افراد دیگر اخلاقاً حق خواستگاری از دختر دارای نامزد را نداشته‌اند.» به پیروی از این رسم دختر و یا پسر جوان باید با نامزد خود ازدواج می‌كرد.
اَنولی‌ها به گردن دختری كه نامزد داشت سكه‌ی نقره و یا رشته نخ معروف به «آلاجا» می‌آویختند. همچنین خانواده‌هایی كه مایل به برقراری پیوند خویشاوندی بودند با بردن «قاتلاما» و «چلپِك» (نام دو نوع نان سنتی خانگی تركمنی- مترجم) رفت و آمد را آغاز می كردند.
آكادمیسین آ.جیكیف تأكید می كند كه پختن انواع نان شیرینی اكرام كردن و مبادله آن یكی از رسوم قدیمی تركمنها است.
پختن انواع نان شیرینی در جشنها به خصوص جشن عروسی در میان هندوها نیز بسیار رایج است كه نویسنده سطور در جریان شركت در یك جشن عروسی در دهلی شاهد آن بود.
اَنولی‌ها وقتی به خواستگاری می رفتند قند و پارچه چیت به عنوان هدیه می بردند. اگر خانواده دختر راضی به وصلت باشند قند اهدا‌یی را گرفته و خود نیز به آن قند افزوده و بین نمایندگان دو طرف پخش می‌كردند كه نشانه موافقت آنها با وصلت و آرزوی داشتن روابطی به شیرینی قند بود.
پس از اهداء بسته‌های قند و روسری بر سر عروس آینده انداخته و برگردنش رشته نخ «آلاجا» می‌آویختند. خانواده داماد با خود نان شیرینی مخصوصی بنام «پیشمه» هم می‌آوردند. اگر خواستگاری پیش از فرا رسیدن نوروز انجام می‌گرفت در روز عید خانواده داماد حلوا و پلو پخته و با روسری و پارچه‌ برای لباس به خانه عروس می‌آورد. این رسم را اَنولی‌ها «غنچه» می‌نامیدند. خانواده‌ی عروس نیز در پاسخ با انواع غذاها از خانواده داماد پذیرایی می‌كرد.
اَنولی‌ها مقررات شدیدی درباره‌ی مهریه عروسی داشته‌اند و تنها مبلغ ناچیزی را به عوان شیربهاء می پرداختند و عروسی را در روزی مناسب با در نظر گرفتن وضعیت ستارگان كه اصطلاحاً «ساغتلی‌گون» می‌نامند برگزار می‌كردند. معمولاً روزهای مناسب جشن عروسی را روزهای 7، 17 و 27 ماه محسوب می‌كردند. جشن عروسی در گذشته و همچنین امروزه 1- 2 روز طول می‌كشید. خانواده داماد یك گاو و یا شتر و در صورت لزوم گوسفند و بز ذبح می‌كرد و حداقل 7 - 8 دیگ غذا شامل شوربا، دوغراما، یار ما با كله پاچه (نامهای غذاهای سنتی تركمنی كه با گوشت ذبح شده پخته می‌شود - مترجم) می پخت و همه‌ی اقوام و نزدیكان و اهالی محل (اوبه) را دعوت می‌كرد.
به گفته آقای كاكابای كه با ما هم صحبت شد، وقتی برای آوردن عروس می رفتند حتماً یك باغشی (نوازنده و خواننده ترانه‌های ملی و محلی تركمنی - مترجم) با خود می بردند. باغشی ترانه‌های مخصوص جشن عروسی مثل «یار یار»، «یارای جان»، «اَرمنگلی»، «حیران»، «لالی جان» را می‌خواند و گلین آلجی (كاروانی كه از طرف داماد برای آوردن عروس به خانه عروس فرستاده می‌شود كه همان كاروان عروسی بیاران می‌توان نامید - مترجم) را به شوق می‌آورد. وقتی به خانه عروس می‌رسیدند، در یك دست نان و در دست دیگر آینه‌ای گرفته و ترانه مخصوص عروسی بنام «یار یار» را می‌خواند كه در این مورد نان به معنی فراوانی و رزق و روزی و آینه به معنی شفافیت و پاكی زندگی بوده است. روی عروس را نیز با پرده‌ای پوشانده و دستهایش را حنا می‌بستند. پس زنان و دختران جوان به دف زدن و سرود خوانی می‌پرداختند.
عروس را بر شتر و اسبی كه به خوبی تزئین شده بود سوار كرده و به خانه داماد می‌آوردند. پس از آمدن كاروان عروس بیاران (گلین آلجی) ندیمه‌های همراه عروس (ینگه‌ها) و زنان و دختران خانواده داماد روبه روی هم ایستاده خطاب به یكدیگر سرودهای كنایه آمیز می خواندند.
اَنولی‌ها رسمی قدیمی در خصوص تحقیق تفحص درباره‌ی داماد و عروس داشتند. هنگام تحقیق و پرسش در خصوص داماد آینده به زیبایی ظاهری، رفتار و اخلاق شخصی او و وضعیت مادی والدین و خانواده‌اش توجه می‌كردند.
پس از آمدن كاروان گلین آلجی به خانه عروس خواندن ترانه «یاریار» با شوق و حرارت بیشتر توسط هر دو طرف اجرا و همچنین »دالاش» (نوعی ستیز نمادین) زنان دو طرف هم برگزار می‌شود. سپس عروس را بر پلاسی نشانده توسط نمایندگان خانواده داماد از خانه بیرون برده می‌شود. امروزه ندیمه‌ها عروس (ینگه‌ها) هیچ كس را به خانه‌ای كه عروس را در آن جای داده‌اند ، راه نمی‌دهند كه این رسم در میان طوایف تكه نیز رایج است. خانواده داماد برای ورود به این خانه به ینگه‌ها حق درب را به صورت پول نقد می‌پردازد.
در گذشته هنگام نشاندن عروس بر اسب یكی از نزدیكان داماد (برادر، عمو، دایی و…) زانو می‌زد و عروس پا بر پشت او گذاشته و بر اسب سوار می‌شد. دهنه‌ی اسب را سه نفر، یكی از جلو و دو نفر دیگر از دو طرف پهلویی نگه ‌می‌داشتند. این رسم (رسوم سوار شدن عروس بر اسب) در میان اقوام كوهستانی قفقاز نیز رایج است.
وقتی عروس به خانه داماد آورده می‌شود، داماد از یك نقطه مرتفع (روی دیوار یا ساختمان) سیب، شیرینی و شكلات می‌ریزد. اَنولی‌ها آن را رسم «آلما آتماق» (سیب اندازی) می‌نامند. پس از آنكه عروس را داخل خانه‌ای كه برایش مهیا شده می‌برند، او را سوگند می‌دهند كه به خانواده‌ای كه به آن پیوسته و شوهرش وفادار بماند و سپس نوبت اجرای «اتورتماق» (نشاندن) می رسد كه با اهداء هدایایی توسط والدین شوهر آغاز می‌شود و به دنبال آنها اقوام و نزدیكان داماد هدایای خود را می‌دهند و در خانه‌ای كه عروس را در آن جای داده‌اند، اسفند دود می‌كنند.
سپس رسم «شوواز» با شركت مردان اجرا می‌شود. این رسم به تدریج در حال فراموشی است. در جریان اجرای رسم «شوواز» ترانه مخصوص عروسی بنام «لاللی جان» خوانده می‌شود.
علاوه بر اینها اَنولی‌ها رسمی بنام «باش سالماق» هم دارند كه سه روز پس از آوردن عروس اجرا می‌شود. ابتدا لباس عروس را با لباس زنانه عوض می‌كنند و به جای كلاه «تاخیا» كه بر سر داشت كلاه دیگری بنام «توپبا» بر سرش می گذارند و موهایش را به صورت دو رشته بافته و به پس سر رها می‌كنند كه همه اینها به معنی پایان سالهای دوشیزگی و آغاز زندگی جدید به عنوان زن شوهردار است. لازم به تذكر است كه زنان و دوشیزگان اَنولی كلاههای سنگین (توپبا، حاسابا و بوریك‌های سنگین) بر سر نمی‌گذاشتند.

نوشته: بأشیم آنا قربانف
ترجمه: مرضیه اونق

مقالات دیگر در این شاخه در سایت قرار گرفته در تعداد باز دید
خۆودۆلِر (خالک دؤرِديجيليگی- 1)
۱۳۹۴/۱/۳
1481
مراسم عروسی در بین ترکمن‌های نخورلی‌
۱۳۹۱/۷/۳۰
6428
لأله لر
۱۳۹۰/۸/۱۸
8390
لأله
۱۳۹۰/۵/۲۷
8553
سویگی آیدیملاری / ترانه های غنایی
۱۳۸۹/۷/۶
13343
یار یار (توی آیدیم )
۱۳۸۹/۶/۸
9291
نوع و قالب هودی ها
۱۳۸۹/۵/۱۲
4398
جشن عروسی تركمنهای اَنولی
۱۳۸۹/۴/۲۷
4716
مجالس پرخوانی یا آیین ذکر در بین ترکمن ها
۱۳۸۹/۳/۲۲
4783
کوشت دپدی (2)
۱۳۸۹/۳/۶
3726
توی آیدیم لار 2
۱۳۸۹/۲/۱۸
6781
مراسم سوگواری و خاک سپاری
۱۳۸۹/۱/۲۹
6507
قرمز دون؛ کورس سنتی و آئینی ترکمن
۱۳۸۹/۱/۲۵
3599
کوشت دپدی
۱۳۸۹/۱/۹
4661
عید نوروز در ترکمنستان
۱۳۸۸/۱۲/۲۲
6785
توی آیدیم لار
۱۳۸۸/۱۲/۲۱
3907
مراسم عروسی ترکمن ها در گذشته
۱۳۸۸/۱۰/۲۱
9023
الله یولی/ صدقه در راه خدا
۱۳۸۸/۸/۱۸
2282
آداب و رسوم ماه مبارک رمضان در گذشته
۱۳۸۸/۶/۲۳
3775
قدر گیجه (شب قدر)
۱۳۸۸/۶/۱۷
2562
یا رمضان آیدیم لاری
۱۳۸۸/۶/۱۲
6541
آئین آق آش
۱۳۸۸/۵/۳۱
4562
آداب و رسوم ترکمن ها در ماه مبارک رمضان
۱۳۸۸/۵/۲۹
4085
مرثیه خوانی 2
۱۳۸۸/۵/۲۰
2542
آداب و رسوم تولد و نامگذاری فرزند
۱۳۸۸/۵/۱۲
7862
اؤلنگ لر (ترانه های عروسی)
۱۳۸۸/۵/۳
8253
عناصر نمایشی در مراسم ذكر خنجر
۱۳۸۸/۴/۱۴
4739
آئین نوروز در بین تركمن‌ها
۱۳۸۸/۳/۳۱
6809
قونگشی اوقارا
۱۳۸۸/۳/۲۱
2610
نگاهی كوتاه به برخی ترانه های عامیانه و مراسم سنتی
۱۳۸۸/۳/۷
5536
كاركرد رصد خانه ای آلاچیق تركمن
۱۳۸۸/۳/۳
3852
هودی 3
۱۳۸۸/۲/۲۲
3425
جشن لچك
۱۳۸۸/۲/۱۹
2368
هودی 2
۱۳۸۸/۲/۱۴
4130
شب قدر در میان تركمن ها
۱۳۸۸/۱/۲۳
3670
برخی از سنت ها و آداب و رسوم ترکمن های ترکمنستان
۱۳۸۸/۱/۲۱
5406
مراسم سویت قازان
۱۳۸۸/۱/۱۵
3844
مرثیه خوانی
۱۳۸۷/۱۱/۲۶
2802
قره چهارشنبه
۱۳۸۷/۱۱/۲۵
4509
هودی 1
۱۳۸۷/۱۱/۱
13075
مراسم قوقین
۱۳۸۷/۱۱/۱
2101
یا رمضان
۱۳۸۷/۱۰/۲۱
4084
مراسم مولود خوانی
۱۳۸۷/۱۰/۲۱
2906
مراسم تولد و نامگذاری در گذشته
۱۳۸۷/۱۰/۱۴
2750
مِرد عید (14 شعبان)
۱۳۸۷/۱۰/۸
2278
عید قربان در گذشته
۱۳۸۷/۱۰/۸
3829
گورشمک (کشتی گیری)
۱۳۸۷/۱۰/۵
4549
ذکر خنجر و نحوه ی اجرای آن
۱۳۸۷/۹/۲۲
12025
مراسم ازدواج در بین ترکمن ها (قسمت سوم)
۱۳۸۷/۹/۱۸
21006
مراسم ازدواج در بین ترکمن ها (قسمت دوم)
۱۳۸۷/۹/۱۸
16386
اُی ، مراحل برپایی و اجزای آن
۱۳۸۷/۹/۱۵
5983
مراسم ازدواج در بین ترکمن ها (قسمت اول)
۱۳۸۷/۹/۹
6881
مراسم تولد
۱۳۸۷/۹/۸
3371
مراسم ختنه
۱۳۸۷/۹/۸
3971
مراسم عزا و سوگواری در بین ترکمن ها
۱۳۸۷/۹/۸
6201
آیین آق آش
۱۳۸۷/۸/۱۳
4116
 
بی‌شک دیدگاه هر کس نشانه‌ی تفکر اوست، ما در برابر نظر دیگران مسئول نیستیم
فرستنده شاخه
فروشگاه آنلاین صنایع دستی ترکمن

فروشگاه آنلاین سایراق به عنوان بخش فروشگاه سایت بایراق فعالیت خود آغاز نمود.


فروشگاه آنلاین چارقد، فرش، زیورآلات ترکمن سایراق

فرهنگ لغت ترکمن سؤزلوک

سایت فرهنگ لغت ترکمن سؤزلوک فعالیت خود را آغاز نمود. این سایت یکی از سایت های زیر مجموعه بایراق می باشد که با تلاش دوستان تصمیم به ایجاد فرهنگ لغت ترکمنی به فارسی و بالعکس گرفتیم که در حال تکمیل شدن می باشد.


www.SOZLUK.ir

آهنگ های پیشواز ترکمنی
برای دیدن تصویر اصلی در صفحه جدید کلیک کنید.