ترکمن آدلری
ورود کاربر
شناسه‌ی کاربری:

رمزعبور:


واژه رمز را فراموش کرده‌اید؟
عضو شوید
SmartSection is developed by The SmartFactory (http://www.smartfactory.ca), a division of INBOX Solutions (http://inboxinternational.com)
دایره المعارف ترکمن > آداب و رسوم > نوع و قالب هودی ها
نوع و قالب هودی ها
نوشته شده توسط MatinGHezeljeh در تاریخ ۱۳۸۹/۵/۱۲ (4070 بار خوانده شده)
نوع و قالب هودی ها
گاهی در هودی ها، واژه های بی معنی و نامعین تکرار می شوند که معمولا برای تکمیل وزن و آهنگ هودی است، در واقع همان الفاظ مکرّر، برگرفته از نسل های قبل و حکایت از پیشینه دور این پدیده فرهنگی دارد و در عین حال راوی تاریخ تلخ گذشته است. معمولا مطلع بیشتر هودی های ترکمنی با آوای مشخص و موزونی چون: « آللای، آللای، آللایین» یا «باللیم، باللیم، بال یالاق» و یا با تکرار دو هجای (بخش) هودی هودی و ...» آغاز می شوند:
آللای آللای آللایین ................ بال دوداغینگ یالایین
سنی برن الله دان ................ اوزاق عؤمیر دیلایین
ترجمه:
تو را به آرامی می خوابانم (یا: خدا با توست بخواب) لبهای شیرین تر از عسل تو را می لیسم.
از خدایی که تو را به ما عطا کرده برایت عمری دراز خواهانم.

هودی ها، به وزن «فع لن، فع لن» (نظر استاد محمدرضا شفیعی کدکنی که پس از شنیدن چند مصراع هودی بیان داشتند) با رکن دو هجایی زمزمه می شوند و بیشتر هفت هجایی در برخی موارد، هجاهای کوتاه وجود دارد که موقع خواندن هودی با نغمه و آهنگ اشباع شده، به سجای بلند تبدیل می شوند. زنان ترکمن، هودی ها را به نوع آن سیلابها و هجاها، با حرکت دادن و جنباندن گهواره که کودک در آن خوابیده است می خواند که از بُعد موسیقیایی نیز نوعی هماهنگی خاص با حرکات احساس می شود.
اکثر هودی هایی که در میان ترکمنان رواج دارند چهار مصراعی اند و قافیه آنها به دو گونه ذیل واقع می شود:
1) الف- الف- ب- الف
2) الف- الف- الف- ب

گونه یک:

برای دیدن تصویر اصلی در صفحه جدید کلیک کنید.

گونه دوم:

برای دیدن تصویر اصلی در صفحه جدید کلیک کنید.


در ذیل، نمونه ای از هودی آمده است:
منینگ بالام آپ آق دیر .............. هر گونده بیر یاپراق دیر
شولبالامی سؤیمه ین ............. سول گؤزنوده توپراق دیر
ترجمه:
فرزندم سفید سفید است. هر روز چونان برگ گلی است. هر کسی که کودک مرا دوست نداشته باشد، خاک بر چشمش باد.

آللای آللای الله یار .................. داغلارا یاغیپ دیر قار
داغینگ قاری اریسین ............. منینگ بالام یؤریسین
ترجمه:
برای تو هودی می خوانم، خدا یارت باد. بر فراز کوه ها برف نشسته است.
(خدا کند) برفهای کوه آب شوند و فرزند من راه برود.

بالام سنی سؤیه یین ............. قیرمیزی گُله بویایین
قیرمیز گُلینگ ایسیندن ............ ایسغاپ ایسغاپ دویایین
ترجمه:
ای فرزندم! تو را دوست می دارم. تو را رنگی از گلهای سرخ خواهم زد
و از رایحه گلگون تو، سیراب خواهم شد.

از جمله لالایی هایی که در میان ترکمن ها متداول است، لالایی های بلند و مستقلی هستند که به نام مطلع آن لالایی معروف گشته اند. معمولا این نوع لالایی ها، به صورت مثنوی ولی در همان هجاهای لالایی های دیگر سروده شده اند:

گوپور گوپور آط گلیار! ................ چیقینگ گؤزلأنگ کیم گلیار؟
ساققار آطی سیقدیریپ ........... ساری قولپاغینی ایقدریپ
منینگ باللیم خان گلیار
آط قازیغی کوموشدن ............... یول آزیغی اییمیشدن
قاوساسی قالایی دان ............. سرفیگی دارایی* دان
تُورسا قالا قالدیرار .................. اوتورسا قویون اؤلدورر
آللای آللای آللای ای
آللای باللیم آللای ای

ترجمه:
اسبان دسته دسته می ایند، بنگرید که می آید؟
آن کیست که تازیانه زنان بر اسب اسب پیشانی سفید می آید؟ آن کیست که گیسوانش را به باد سپرده است؟
(بنگرید) آن برادر من است که می آید.
گل میخ اسب او از نقره و رود کنار راه او پز از میوه است.
سینه بندش از قلع و رو اندازش از دارایی است.
اگر برخیزد، قلعه بنا می کند و اگر بنشیند، گوسفندی قربانی می کند

* دارایی: نوعی پارچه

یک نمونه ی دیگر از لالایی های بلند:

باللیم یاللیم بالایین ................ بال دوداغین یالایین
سنی برن خدایدان ................. سانگا تایلیق دیلأیین
آللای باللیم آداغا ................... قوشلار قوندی پوداغا
پوداغینگ قیزیل گُلی .............. شول باللیما صاداغا
صاداغا ساتلیق بولایین ........... آشینگا قاتلیق* یولایین
اؤیونگه میهمان گلنده ............. توقلی بولوپ اؤله یین
منینگ باللیم آووا گیتدی .......... تاوشانلی داغا گیتدی
تاوشان آتار یانینا ................... قانی دامار دونونا**
هودی هودی هودی هوو
هودی باللیم هودی هوو

ترجمه:
ای برادرم تو را دوست می دارم، بر لبهای شیرینت بوسه می زنم
از خدایی که تو را به ما داده، همتایی و همبازی برای تو می خواهم
بخواب برادرم بخواب، پرندگان بر روی شاخه ها نشسته اند
و گلهای سرخ شاخه ها صدقه برادرم باد.
الهی که من صدقه تو گردم یا خورشت غذای تو باشم
وقتی که مهمان به خانه تو آید بره ای چاق شو و بمیرم
برادرم به کوهی که خرگوش فراوان دارد برای شکار رفته است.
خرگوش پیش او کنار می گیرد و پیراهن برادرم از خون آن خونین می شود
بخواب و به یاد او باش
بخواب برادرم بخواب خوش

* قاتلیق: نوعی غذا یا دسر که با ماست درست می کنند.
** دؤن: پوششی است اصیل و بلند که تا زیر زانو می رسد و برحسب رنگ و دوخت دو نوع است: قیزیل دؤن، قارا مادون.

منبع:
نغمه های زنان ترکمن، امان قلیچ شادمهر

مقالات دیگر در این شاخه در سایت قرار گرفته در تعداد باز دید
خۆودۆلِر (خالک دؤرِديجيليگی- 1)
۱۳۹۴/۱/۳
1209
مراسم عروسی در بین ترکمن‌های نخورلی‌
۱۳۹۱/۷/۳۰
5876
لأله لر
۱۳۹۰/۸/۱۸
7787
لأله
۱۳۹۰/۵/۲۷
7262
سویگی آیدیملاری / ترانه های غنایی
۱۳۸۹/۷/۶
10871
یار یار (توی آیدیم )
۱۳۸۹/۶/۸
8246
نوع و قالب هودی ها
۱۳۸۹/۵/۱۲
4071
جشن عروسی تركمنهای اَنولی
۱۳۸۹/۴/۲۷
4479
مجالس پرخوانی یا آیین ذکر در بین ترکمن ها
۱۳۸۹/۳/۲۲
4444
کوشت دپدی (2)
۱۳۸۹/۳/۶
3363
توی آیدیم لار 2
۱۳۸۹/۲/۱۸
5802
مراسم سوگواری و خاک سپاری
۱۳۸۹/۱/۲۹
6144
قرمز دون؛ کورس سنتی و آئینی ترکمن
۱۳۸۹/۱/۲۵
3402
کوشت دپدی
۱۳۸۹/۱/۹
4227
عید نوروز در ترکمنستان
۱۳۸۸/۱۲/۲۲
6371
توی آیدیم لار
۱۳۸۸/۱۲/۲۱
3610
مراسم عروسی ترکمن ها در گذشته
۱۳۸۸/۱۰/۲۱
8451
الله یولی/ صدقه در راه خدا
۱۳۸۸/۸/۱۸
2180
آداب و رسوم ماه مبارک رمضان در گذشته
۱۳۸۸/۶/۲۳
3525
قدر گیجه (شب قدر)
۱۳۸۸/۶/۱۷
2402
یا رمضان آیدیم لاری
۱۳۸۸/۶/۱۲
5220
آئین آق آش
۱۳۸۸/۵/۳۱
4156
آداب و رسوم ترکمن ها در ماه مبارک رمضان
۱۳۸۸/۵/۲۹
3601
مرثیه خوانی 2
۱۳۸۸/۵/۲۰
2349
آداب و رسوم تولد و نامگذاری فرزند
۱۳۸۸/۵/۱۲
7336
اؤلنگ لر (ترانه های عروسی)
۱۳۸۸/۵/۳
7383
عناصر نمایشی در مراسم ذكر خنجر
۱۳۸۸/۴/۱۴
4187
آئین نوروز در بین تركمن‌ها
۱۳۸۸/۳/۳۱
6094
قونگشی اوقارا
۱۳۸۸/۳/۲۱
2423
نگاهی كوتاه به برخی ترانه های عامیانه و مراسم سنتی
۱۳۸۸/۳/۷
5312
كاركرد رصد خانه ای آلاچیق تركمن
۱۳۸۸/۳/۳
3603
هودی 3
۱۳۸۸/۲/۲۲
3168
جشن لچك
۱۳۸۸/۲/۱۹
2215
هودی 2
۱۳۸۸/۲/۱۴
3933
شب قدر در میان تركمن ها
۱۳۸۸/۱/۲۳
3467
برخی از سنت ها و آداب و رسوم ترکمن های ترکمنستان
۱۳۸۸/۱/۲۱
5138
مراسم سویت قازان
۱۳۸۸/۱/۱۵
3676
مرثیه خوانی
۱۳۸۷/۱۱/۲۶
2568
قره چهارشنبه
۱۳۸۷/۱۱/۲۵
4054
هودی 1
۱۳۸۷/۱۱/۱
12643
مراسم قوقین
۱۳۸۷/۱۱/۱
1938
یا رمضان
۱۳۸۷/۱۰/۲۱
3642
مراسم مولود خوانی
۱۳۸۷/۱۰/۲۱
2656
مراسم تولد و نامگذاری در گذشته
۱۳۸۷/۱۰/۱۴
2557
مِرد عید (14 شعبان)
۱۳۸۷/۱۰/۸
2150
عید قربان در گذشته
۱۳۸۷/۱۰/۸
3566
گورشمک (کشتی گیری)
۱۳۸۷/۱۰/۵
4388
ذکر خنجر و نحوه ی اجرای آن
۱۳۸۷/۹/۲۲
11239
مراسم ازدواج در بین ترکمن ها (قسمت سوم)
۱۳۸۷/۹/۱۸
19417
مراسم ازدواج در بین ترکمن ها (قسمت دوم)
۱۳۸۷/۹/۱۸
15930
اُی ، مراحل برپایی و اجزای آن
۱۳۸۷/۹/۱۵
5704
مراسم ازدواج در بین ترکمن ها (قسمت اول)
۱۳۸۷/۹/۹
6545
مراسم تولد
۱۳۸۷/۹/۸
3141
مراسم ختنه
۱۳۸۷/۹/۸
3747
مراسم عزا و سوگواری در بین ترکمن ها
۱۳۸۷/۹/۸
5627
آیین آق آش
۱۳۸۷/۸/۱۳
3829
 
بی‌شک دیدگاه هر کس نشانه‌ی تفکر اوست، ما در برابر نظر دیگران مسئول نیستیم
فرستنده شاخه
فروشگاه آنلاین صنایع دستی ترکمن

فروشگاه آنلاین سایراق به عنوان بخش فروشگاه سایت بایراق فعالیت خود آغاز نمود.


فروشگاه آنلاین چارقد، فرش، زیورآلات ترکمن سایراق

فرهنگ لغت ترکمن سؤزلوک

سایت فرهنگ لغت ترکمن سؤزلوک فعالیت خود را آغاز نمود. این سایت یکی از سایت های زیر مجموعه بایراق می باشد که با تلاش دوستان تصمیم به ایجاد فرهنگ لغت ترکمنی به فارسی و بالعکس گرفتیم که در حال تکمیل شدن می باشد.


www.SOZLUK.ir

آهنگ های پیشواز ترکمنی
برای دیدن تصویر اصلی در صفحه جدید کلیک کنید.