ترکمن آدلری
ورود کاربر
شناسه‌ی کاربری:

رمزعبور:


واژه رمز را فراموش کرده‌اید؟
عضو شوید
SmartSection is developed by The SmartFactory (http://www.smartfactory.ca), a division of INBOX Solutions (http://inboxinternational.com)
دایره المعارف ترکمن > آداب و رسوم > نوع و قالب هودی ها
نوع و قالب هودی ها
نوشته شده توسط MatinGHezeljeh در تاریخ ۱۳۸۹/۵/۱۲ (5682 بار خوانده شده)
نوع و قالب هودی ها
گاهی در هودی ها، واژه های بی معنی و نامعین تکرار می شوند که معمولا برای تکمیل وزن و آهنگ هودی است، در واقع همان الفاظ مکرّر، برگرفته از نسل های قبل و حکایت از پیشینه دور این پدیده فرهنگی دارد و در عین حال راوی تاریخ تلخ گذشته است. معمولا مطلع بیشتر هودی های ترکمنی با آوای مشخص و موزونی چون: « آللای، آللای، آللایین» یا «باللیم، باللیم، بال یالاق» و یا با تکرار دو هجای (بخش) هودی هودی و ...» آغاز می شوند:
آللای آللای آللایین ................ بال دوداغینگ یالایین
سنی برن الله دان ................ اوزاق عؤمیر دیلایین
ترجمه:
تو را به آرامی می خوابانم (یا: خدا با توست بخواب) لبهای شیرین تر از عسل تو را می لیسم.
از خدایی که تو را به ما عطا کرده برایت عمری دراز خواهانم.

هودی ها، به وزن «فع لن، فع لن» (نظر استاد محمدرضا شفیعی کدکنی که پس از شنیدن چند مصراع هودی بیان داشتند) با رکن دو هجایی زمزمه می شوند و بیشتر هفت هجایی در برخی موارد، هجاهای کوتاه وجود دارد که موقع خواندن هودی با نغمه و آهنگ اشباع شده، به سجای بلند تبدیل می شوند. زنان ترکمن، هودی ها را به نوع آن سیلابها و هجاها، با حرکت دادن و جنباندن گهواره که کودک در آن خوابیده است می خواند که از بُعد موسیقیایی نیز نوعی هماهنگی خاص با حرکات احساس می شود.
اکثر هودی هایی که در میان ترکمنان رواج دارند چهار مصراعی اند و قافیه آنها به دو گونه ذیل واقع می شود:
1) الف- الف- ب- الف
2) الف- الف- الف- ب

گونه یک:

برای دیدن تصویر اصلی در صفحه جدید کلیک کنید.

گونه دوم:

برای دیدن تصویر اصلی در صفحه جدید کلیک کنید.


در ذیل، نمونه ای از هودی آمده است:
منینگ بالام آپ آق دیر .............. هر گونده بیر یاپراق دیر
شولبالامی سؤیمه ین ............. سول گؤزنوده توپراق دیر
ترجمه:
فرزندم سفید سفید است. هر روز چونان برگ گلی است. هر کسی که کودک مرا دوست نداشته باشد، خاک بر چشمش باد.

آللای آللای الله یار .................. داغلارا یاغیپ دیر قار
داغینگ قاری اریسین ............. منینگ بالام یؤریسین
ترجمه:
برای تو هودی می خوانم، خدا یارت باد. بر فراز کوه ها برف نشسته است.
(خدا کند) برفهای کوه آب شوند و فرزند من راه برود.

بالام سنی سؤیه یین ............. قیرمیزی گُله بویایین
قیرمیز گُلینگ ایسیندن ............ ایسغاپ ایسغاپ دویایین
ترجمه:
ای فرزندم! تو را دوست می دارم. تو را رنگی از گلهای سرخ خواهم زد
و از رایحه گلگون تو، سیراب خواهم شد.

از جمله لالایی هایی که در میان ترکمن ها متداول است، لالایی های بلند و مستقلی هستند که به نام مطلع آن لالایی معروف گشته اند. معمولا این نوع لالایی ها، به صورت مثنوی ولی در همان هجاهای لالایی های دیگر سروده شده اند:

گوپور گوپور آط گلیار! ................ چیقینگ گؤزلأنگ کیم گلیار؟
ساققار آطی سیقدیریپ ........... ساری قولپاغینی ایقدریپ
منینگ باللیم خان گلیار
آط قازیغی کوموشدن ............... یول آزیغی اییمیشدن
قاوساسی قالایی دان ............. سرفیگی دارایی* دان
تُورسا قالا قالدیرار .................. اوتورسا قویون اؤلدورر
آللای آللای آللای ای
آللای باللیم آللای ای

ترجمه:
اسبان دسته دسته می ایند، بنگرید که می آید؟
آن کیست که تازیانه زنان بر اسب اسب پیشانی سفید می آید؟ آن کیست که گیسوانش را به باد سپرده است؟
(بنگرید) آن برادر من است که می آید.
گل میخ اسب او از نقره و رود کنار راه او پز از میوه است.
سینه بندش از قلع و رو اندازش از دارایی است.
اگر برخیزد، قلعه بنا می کند و اگر بنشیند، گوسفندی قربانی می کند

* دارایی: نوعی پارچه

یک نمونه ی دیگر از لالایی های بلند:

باللیم یاللیم بالایین ................ بال دوداغین یالایین
سنی برن خدایدان ................. سانگا تایلیق دیلأیین
آللای باللیم آداغا ................... قوشلار قوندی پوداغا
پوداغینگ قیزیل گُلی .............. شول باللیما صاداغا
صاداغا ساتلیق بولایین ........... آشینگا قاتلیق* یولایین
اؤیونگه میهمان گلنده ............. توقلی بولوپ اؤله یین
منینگ باللیم آووا گیتدی .......... تاوشانلی داغا گیتدی
تاوشان آتار یانینا ................... قانی دامار دونونا**
هودی هودی هودی هوو
هودی باللیم هودی هوو

ترجمه:
ای برادرم تو را دوست می دارم، بر لبهای شیرینت بوسه می زنم
از خدایی که تو را به ما داده، همتایی و همبازی برای تو می خواهم
بخواب برادرم بخواب، پرندگان بر روی شاخه ها نشسته اند
و گلهای سرخ شاخه ها صدقه برادرم باد.
الهی که من صدقه تو گردم یا خورشت غذای تو باشم
وقتی که مهمان به خانه تو آید بره ای چاق شو و بمیرم
برادرم به کوهی که خرگوش فراوان دارد برای شکار رفته است.
خرگوش پیش او کنار می گیرد و پیراهن برادرم از خون آن خونین می شود
بخواب و به یاد او باش
بخواب برادرم بخواب خوش

* قاتلیق: نوعی غذا یا دسر که با ماست درست می کنند.
** دؤن: پوششی است اصیل و بلند که تا زیر زانو می رسد و برحسب رنگ و دوخت دو نوع است: قیزیل دؤن، قارا مادون.

منبع:
نغمه های زنان ترکمن، امان قلیچ شادمهر

مقالات دیگر در این شاخه در سایت قرار گرفته در تعداد باز دید
خۆودۆلِر (خالک دؤرِديجيليگی- 1)
۱۳۹۴/۱/۳
2737
مراسم عروسی در بین ترکمن‌های نخورلی‌
۱۳۹۱/۷/۳۰
8356
لأله لر
۱۳۹۰/۸/۱۸
10581
لأله
۱۳۹۰/۵/۲۷
18663
سویگی آیدیملاری / ترانه های غنایی
۱۳۸۹/۷/۶
23640
یار یار (توی آیدیم )
۱۳۸۹/۶/۸
17930
نوع و قالب هودی ها
۱۳۸۹/۵/۱۲
5683
جشن عروسی تركمنهای اَنولی
۱۳۸۹/۴/۲۷
5670
مجالس پرخوانی یا آیین ذکر در بین ترکمن ها
۱۳۸۹/۳/۲۲
6487
کوشت دپدی (2)
۱۳۸۹/۳/۶
5152
توی آیدیم لار 2
۱۳۸۹/۲/۱۸
16512
مراسم سوگواری و خاک سپاری
۱۳۸۹/۱/۲۹
8228
قرمز دون؛ کورس سنتی و آئینی ترکمن
۱۳۸۹/۱/۲۵
4460
کوشت دپدی
۱۳۸۹/۱/۹
6705
عید نوروز در ترکمنستان
۱۳۸۸/۱۲/۲۲
8204
توی آیدیم لار
۱۳۸۸/۱۲/۲۲
5407
مراسم عروسی ترکمن ها در گذشته
۱۳۸۸/۱۰/۲۱
10727
الله یولی/ صدقه در راه خدا
۱۳۸۸/۸/۱۸
2938
آداب و رسوم ماه مبارک رمضان در گذشته
۱۳۸۸/۶/۲۳
4585
قدر گیجه (شب قدر)
۱۳۸۸/۶/۱۷
3452
یا رمضان آیدیم لاری
۱۳۸۸/۶/۱۲
19732
آئین آق آش
۱۳۸۸/۵/۳۱
6426
آداب و رسوم ترکمن ها در ماه مبارک رمضان
۱۳۸۸/۵/۲۹
5421
مرثیه خوانی 2
۱۳۸۸/۵/۲۰
3397
آداب و رسوم تولد و نامگذاری فرزند
۱۳۸۸/۵/۱۲
9547
اؤلنگ لر (ترانه های عروسی)
۱۳۸۸/۵/۳
12589
عناصر نمایشی در مراسم ذكر خنجر
۱۳۸۸/۴/۱۴
5911
آئین نوروز در بین تركمن‌ها
۱۳۸۸/۳/۳۱
9089
قونگشی اوقارا
۱۳۸۸/۳/۲۱
3318
نگاهی كوتاه به برخی ترانه های عامیانه و مراسم سنتی
۱۳۸۸/۳/۷
6449
كاركرد رصد خانه ای آلاچیق تركمن
۱۳۸۸/۳/۳
4818
هودی 3
۱۳۸۸/۲/۲۲
4496
جشن لچك
۱۳۸۸/۲/۱۹
3072
هودی 2
۱۳۸۸/۲/۱۴
5220
شب قدر در میان تركمن ها
۱۳۸۸/۱/۲۳
4660
برخی از سنت ها و آداب و رسوم ترکمن های ترکمنستان
۱۳۸۸/۱/۲۱
6294
مراسم سویت قازان
۱۳۸۸/۱/۱۵
4761
مرثیه خوانی
۱۳۸۷/۱۱/۲۶
3687
قره چهارشنبه
۱۳۸۷/۱۱/۲۵
6092
هودی 1
۱۳۸۷/۱۱/۱
14865
مراسم قوقین
۱۳۸۷/۱۱/۱
2746
یا رمضان
۱۳۸۷/۱۰/۲۱
5672
مراسم مولود خوانی
۱۳۸۷/۱۰/۲۱
3972
مراسم تولد و نامگذاری در گذشته
۱۳۸۷/۱۰/۱۴
3371
مِرد عید (14 شعبان)
۱۳۸۷/۱۰/۸
2942
عید قربان در گذشته
۱۳۸۷/۱۰/۸
4752
گورشمک (کشتی گیری)
۱۳۸۷/۱۰/۵
5290
ذکر خنجر و نحوه ی اجرای آن
۱۳۸۷/۹/۲۲
14486
مراسم ازدواج در بین ترکمن ها (قسمت سوم)
۱۳۸۷/۹/۱۸
25031
مراسم ازدواج در بین ترکمن ها (قسمت دوم)
۱۳۸۷/۹/۱۸
17877
اُی ، مراحل برپایی و اجزای آن
۱۳۸۷/۹/۱۵
7436
مراسم ازدواج در بین ترکمن ها (قسمت اول)
۱۳۸۷/۹/۹
8100
مراسم تولد
۱۳۸۷/۹/۸
4101
مراسم ختنه
۱۳۸۷/۹/۸
4848
مراسم عزا و سوگواری در بین ترکمن ها
۱۳۸۷/۹/۸
9467
آیین آق آش
۱۳۸۷/۸/۱۳
4971
 
بی‌شک دیدگاه هر کس نشانه‌ی تفکر اوست، ما در برابر نظر دیگران مسئول نیستیم
فرستنده شاخه
فرهنگ لغت ترکمن سؤزلوک

سایت فرهنگ لغت ترکمن سؤزلوک فعالیت خود را آغاز نمود. این سایت یکی از سایت های زیر مجموعه بایراق می باشد که با تلاش دوستان تصمیم به ایجاد فرهنگ لغت ترکمنی به فارسی و بالعکس گرفتیم که در حال تکمیل شدن می باشد.


www.SOZLUK.ir

آهنگ های پیشواز ترکمنی
برای دیدن تصویر اصلی در صفحه جدید کلیک کنید.