ترکمن آدلری
ورود کاربر
شناسه‌ی کاربری:

رمزعبور:


واژه رمز را فراموش کرده‌اید؟
عضو شوید
SmartSection is developed by The SmartFactory (http://www.smartfactory.ca), a division of INBOX Solutions (http://inboxinternational.com)
سوزن دوزی 2
نوشته شده توسط Saeed66 در تاریخ ۱۳۸۹/۷/۱۷ (8296 بار خوانده شده)
سوزن دوزی 2
یکی از با سابقه و پر افتخار ترین نمونه های صنایع دستی کشورمان ، هنر سوزن دوزی یا رو دوزی سنتی می باشد. هنر سوزن دوزی آراستن پارچه های ساده و تبدیل آنها به منسوجاتی با رنگها و نخ های متنوع و نقشهای چشم نواز است و در واقع سوزن دوزی را باید هنر آرایش جامعه و لباس دانست. لازم به ذکر است که امروزه با وجود کثرت هنرهای ماشینی همچنان هم سوزن دوزی اصالت خود را حفظ کرده است و علاقه مندان در بین جوامع مختلف دارد. اوصلا سوزن دوزی به سه شکل دیده می شود. نخست نوعی سوزن دوزی است که در آن زمینه پارچه کاملا از بخیه پوشیده می شود. دسته دوم که در آن زمینه پارچه، مکمل نقش هایی است که بر روی آن دوخته می شود و دسته سوم که کم کار نامیده می شوند و در آنها فاصله نقشها زیاد می باشد. در این گروه گاهی تزئینات جانبی نظیر سکه دوزی و .... دیده می شود. این هنر یکی از مهمترین هنرهای سنتی زنان ترکمن بعد از ابریشم بافی است که با نقوش متنوع، زیبا و رنگارنگ خلق می شود. سوزن دوزی ترکمن که به آن سیاه دوزی نیز اطلاق می شود، در بین ترکمن ها به نام (کشته) معروف بوده و گستره آن استان گلستان و بخشی از خراسان می باشد.(کلته و آق اتابای، سوزن دوزی ترکمن، ص9)
سوزن دوزی ترکمن شامل زنجیره های فشرده و بسیار ریزی است که سطح رویی پارچه را کاملا پر می نماید و در زبان ترکمنی (سانجیم ) نامیده می شود. معمولا برای شروع کار پارچه ای را به عنوان لایه، به پارچه اصلی از زیر وصل می نمایند، در مرحله بعد خط راستی به دور پارچه زنجیره دوزی می کنند که به آن (چگیم ) گفته می شود. سپس طرح مورد نظر را که بیشتر ذهنی بوده و شامل نقوش و نمادهایی از گل و گیاه و از تکرار اشکال منظم، هندسی و قرینه حاصل شده، اجرا و بعد با استفاده از زنجیره پر می کنند.
پارچه های قابل دوخت برای سوزن دوزی ترکمن شامل پارچه های ابریشمین، نخی و انواع پارچه های تکی است. معروف ترین پارچه های ابریشمی مورد استفاده در سوزن دوزی های ترکمن شامل پارچه های (کتنی)، (قرمیزی )، (ساوسانی)، (ساری تخته ) می باشد. اما اصولا تمام پارچه هایی که بتوان روی آنها سوزن دوزی نمود، قابل استفاده هستند. نخ هایی که در سوزن دوزی ترکمن استفاده می شوند شامل نخ ابریشم، نخ دمسه و نخ های نایلونی هستند که در رنگهای متنوع وشاد استفاده می گردند. برای شروع کار ابتدا از دو رنگ سیاه و سفید که در اصطلاح ترکمنی (قارالاما) و (آقلاما) نامیده می شوند استفاده می شود و سپس برای سلیقه و نقشه از رنگهای متنوع استفاده می کنند. معمولا رنگ نخ اصلی که در سوزن دوزی ترکمن به کار می رود ، قرمز شرابی و رنگهای فرعی آن زرد، سبز و آبی می باشد. (نورایی، ماهنامه صنعت پوشاک :ترکمن های ایران ،ش24،ص69)
هنر سوزن دوزی را دختران از مادرانشان می آموزند و نسل به نسل منتقل می کنند. در جامعه سنتی ترکمن چه برای زنان و چه برای مردان، آن لباس با ارزش محسوب می شود که مزین به دست دوزی و سوزن دوزی باشد. به طوری که تن پوش مردان نیز خالی از نقش و نگار و سوزن دوزی نیست. البته لباس زنان ترکمن در مقایسه با لباس مردان پر کارتر و زیباتر می باشد. این هنر حتی بر روی لباس کودکان، کهنسالان، روی ملحفه، روبالشی و کیسه های دعا و حتی روی پرده و رختخواب پیچ نیز جلوه گر می باشد. زنان ترکمن از قدیم الایام به تهیه ابریشم که به عنوان ماده اصلی سوزن دوزی تلقی می شود، آشنایی داشته لباس های خود را سوزن دوزی می کردند. رودوزی های ترکمنی در واقع به لباس های آنها جان می دهد و گویای گذشته دور، آداب ورسوم، باورها و اعتقادات و حتی آرزوهای پنهان آنان است. اما امروزه سوزن دوزی عمدتا در لباسهای زنان و کودکان استفاده می شود و به ندرت طرح های ابتکاری و جدید را در سوزن دوزی آنان می توان مشاهده نمود.
مهم ترین فراورده های سوزن دوزی ترکمن شامل سوزن دوزی پیراهن، شلوار زنانه، کلاه، قبا و بقچه می باشند که مهم ترین نقوش به کار رفته در سوزن دوزی های مربوط به آنها را می توان چنین برشمرد:
1- گل نقش: این طرح بشتر روی کلاه سوزن دوزی می شود.
2- بورمه چیگین: بیشتر در قسمت های انتهایی پاچه شلوار زنانه و کلاه سوزن دوزی می شود.
3- قوچق، قوچاق: این نقش بر روی شلوار زنانه، کلاه، روی یقه و سر آستین ها و روسری دوخته می شود.
4- تیرا نابورون: اکثر بر روی کلاه و شلوار زنانه سوزن دوزی می شود.
5- چاقماق: این طرح اکثر بر روی پاچه شلوار زنانه دوخته می شود.
6- ساری ایچیان: بر روی پاچه شلوار زنانه به صورت پی در پی سوزن دوزی می شود.
7- بستانی: بیشتر در دوخت کلاه کاربرد دارد.
8- باغ نقش: این طرح بیشتر بر روی پاچه شلوار زنانه سوزن دوزی می شود.
9- گل پاییدی (گل شکفته): بیشتر بر روی یقه پیراهن زنانی که بچه دار نمی شوند به امید بچه دار شدنشان و به طور کلی بر روی پاچه شلوار زنان سوزن دوزی می شود.
10- قوش قانات،دورت گوز، قویموق، قیچی، علم نقش، اردک نقش، موی نقش، کعبه نقش، توتار نقش، عمره، شلپه نقش، برگ، ییلان اوک، قوراما، گول، کرد ناقش، تکه نقش، دویه کله، آلاجا: این نقش جملگی بر روی پارچه شلوار زنانه سوزن دوزی می شوند. (کلته و آق آتابای، سوزن دوزی ترکمن، ص21 تا 26)
در میان تمامی موارد ذکر شده پس از کلاه، بر دمپای شلوارهای زنانه، دور یقه و روی سینه پیراهن زنانه بهترین سوزن دوزی ها را می توان دید که به دلیل اهمیت این پوشاک، سوزن دوزی های روی آنها نیز متنوع تر و شاد تر هستند.
امروزه بیشتر پارچه های سوزن دوزی شده و لباس های سنتی که مردم ترکمن ایران، برای مراسم خود لازم دارند، از ترکمنستان وارد می شود. زیرا تقریبا سوزن دوزی در ابعاد بزرگ درایران کنار گذاشته شده و اکثر زنان ترکمن لباسهای سوزن دوزی خود را در شهر ها به قیمت کمی به دلالان فروخته اند. در طی سال های اخیر نیز سوزن دوزی ترکمن در حال فراموشی است. به طوری که با وجود کاربرد نسبتا وسیع آن، تعداد اندکی از هنر مندان به تولید آن می پردازند.
احیا این هنر و تولید فراورده های سوزن دوزی ترکمن ضمن نگه داشتن این هنر سنتی، باعث حفظ و احیای لباس های زیبای ترکمنی می شود زیرا این لباس ها و سوزن دوزی های زیبای آنها در هر جای دنیا که باشند ما را به یاد مردم ترکمن می اندازند و در ضمن می توانند درآمدی برای قشر وسیعی از زنان و دختران ترکمن باشند.

منبع: پوشاک و زیورآلات مردم ترکمن، رامونا محمدی

مقالات دیگر در این شاخه در سایت قرار گرفته در تعداد باز دید
سوزن دوزی 2
۱۳۸۹/۷/۱۷
8297
آشنایی با فراورده‌های سوزن‌دوزی تركمن
۱۳۸۹/۲/۲۲
6804
سوزن دوزی
۱۳۸۸/۶/۱۱
9042
نقش گل یاییدی
۱۳۸۸/۵/۳
7417
تکین (سوزن دوزی)
۱۳۸۸/۵/۲
5946
سوزندوزی ترکمن ها
۱۳۸۸/۲/۱۶
4776
وسایل خانگی چوبی
۱۳۸۷/۱۱/۱
3889
وسایل خانگی فلزی
۱۳۸۷/۱۰/۸
3060
گروه فلز
۱۳۸۷/۱۰/۷
2279
گروه چوب
۱۳۸۷/۱۰/۷
2935
گروه ایشمه و اورمه (بافتنی)
۱۳۸۷/۱۰/۷
3510
گروه کشته (سوزن دوزی)
۱۳۸۷/۱۰/۷
11109
 
بی‌شک دیدگاه هر کس نشانه‌ی تفکر اوست، ما در برابر نظر دیگران مسئول نیستیم
فرستنده شاخه
فروشگاه آنلاین صنایع دستی ترکمن

فروشگاه آنلاین سایراق به عنوان بخش فروشگاه سایت بایراق فعالیت خود آغاز نمود.


فروشگاه آنلاین چارقد، فرش، زیورآلات ترکمن سایراق

فرهنگ لغت ترکمن سؤزلوک

سایت فرهنگ لغت ترکمن سؤزلوک فعالیت خود را آغاز نمود. این سایت یکی از سایت های زیر مجموعه بایراق می باشد که با تلاش دوستان تصمیم به ایجاد فرهنگ لغت ترکمنی به فارسی و بالعکس گرفتیم که در حال تکمیل شدن می باشد.


www.SOZLUK.ir

آهنگ های پیشواز ترکمنی
برای دیدن تصویر اصلی در صفحه جدید کلیک کنید.