ترکمن آدلری
ورود کاربر
شناسه‌ی کاربری:

رمزعبور:


واژه رمز را فراموش کرده‌اید؟
عضو شوید
SmartSection is developed by The SmartFactory (http://www.smartfactory.ca), a division of INBOX Solutions (http://inboxinternational.com)
مختومقلی فراغی
نوشته شده توسط MatinGHezeljeh در تاریخ ۱۳۹۳/۱۰/۲ (1974 بار خوانده شده)
مختومقلی فراغی
مختومقلی فراغی موسس ادبیات کلاسیک ترکمن،موثر در گسترش و تعالی ادبیات شرق سراینده ی اشعار زیبا و فوق العاده ارزشمند، صاحب آثار فراوان و بالاخره بنیانگذار ادبیات نوشتاری ترکمن، در قرن ۱۸/م می زیست و استاد سخن بود ( هست و خواهد بود) او در آرزوی زندگی آزاد و مستقل مردمش بود و مردم عشق فوق العاده و پایان ناپذیری را نثار او کرده اند. فراغی تخلص مختومقلی است و به معنای واصل حضور، دوستدار آرامش، آزادی و طرفدار آسایش است.شاعر این امر را این گونه آورده است . ترجمه بیت:
مختومقلی اسم تو به فراغت تبدیل شد ................. فارغ شد، خود را به کناری بکش

مختومقلی از طایفه ی گوگلان و تیره ی گرگز ترکمن ها است. او تخمیناً در سال ۱۷۳۳/م در روستایی به نام حاجی قوشان (درست آن آجی قوشان ) به دنیا آمد. بیشتر عمر خود را در جوار رود های اترک و گرگان گذراند. در آن باره در یک بند از شعری به نام بلگیلیدیر آمده است، که: به آنها که نمی دانند و می پرسند، بگوئید که این غریب اصلش از گرکز، موطنش اترک و نامش مختومقلی است.

دولت محمد، پدر مختومقلی، نقش بزرگی در پرورش وی به عنوان شاعر معروف مشرق زمین داشته است.دولت محمد آزادی (۱۷۶۰- ۱۷۰۰) خود از دانشمندان و علمای معروف آن دوره بود، و به زبان های عربی ، فارسی ، چغتایی و ترکی مسلط بود.صوفی ، عالم وشاعر نیز بود.اثر تعلیمی مثنوی او به نام وعظ آزادی بسیار مشهور است.مختومقلی اولین آموخته هایش را از محضر چنین پدری دریافت کرد. او پس از دروسی که در مدرسه ی روستا، از پدر و نیاز صالح نام ملایی فرا گرفت، در مدرسه ی ادریس بابای حلاچ تحصیل نمود. بعدها در مدرسه ی گوگلداش بخارا به تحصیل ادامه داد. با یکی از مدرسین آن مدرسه به نام نوری کاظم بن باهر- که ترکمن بود و اهل سوریه -آشنا شد (این آشنایی به دوستی آنها انجامید) مختومقلی بعداً در مدرسه ی شیر غازی سه سال علم آموخت و اساسی ترین آموخته هایش از این مرکز بود.

گونگل استار گزسم دنیا عالمی ................. قاناتیم یوق اوچا بیلمن نیلاین
را شاعر سروده است و به همراه نوری کاظم، ابتداء از شرق به غرب ترکمنستان و سپس افغانستان را سیاحت نمودند. از آنجا عازم هندوستان گشتند و پس از اقامتی شش ماهه در آن سرزمین، از طریق کابل و ازبکستان،عازم شهر های مارگلان و سمرقند شدند. در شهر ترکستان حضور یافته، پس از ملاقات با مدرسین مدرسه ی خواجه احمد یسوی، مجدداً به بخارا برگشتند. پس از مدتی، عازم شهر خیوه شدند.این گونه مسافرت ها و مطالعه ی مستمر آثار اساتید مشرق زمین هم چون : نظامی ،نسیمی ،فضولی و نوایی، افق دید شاعر را بسیار گسترده ساخت.
شاعر ترجیح داد، درکنار افراد مظلوم و انسان های ستم کشیده ی جامعه،با عرق جبین و کد یمین، به کسب روزی پردازد.روزیش را با نقره کاری تامین می کرد و علاوه بر شاعری به خاطر استعداد هنری اش نیز شهرت یافت.
احتمال می دهند سرودن شعر را از سال های جوانی آغاز نموده و بسیاری از رموز این هنر را از پدرش آموخته باشد.منبع الهام شاعر مردم و زندگی صعب و مشقت بارآنها بود.از این جهت بود که آکادمیک برتلس اشعار مختومقلی را به جام جمشید ( جام جم ) تشبیه نموده است. از اشعار شاعر نزدیک به ۰ شعر۷۰۰ و تعدادی منظومه به دست ما رسیده است.بدیهی است که تعداد اشعار مختومقلی -که همه ی عمرش را مصروف شاعری کرده -بیشتر از این ها بوده است. در شعر ریگان ایلدی به اینکه کتاب هایش را، سیل رود اترک بهمراه برده و غارتگران دست نوشته هایش را که حاصل ۵ سال زحمت او بوده، به تاراج برده، نابود کرده اند، اشاره رفته است.

یازدیغیم کتابلاری سیله آلدیریپ ................ گوز لریم آرقاسیندا گریان ایلدی
علاوه بر این پروفسور دکتر آنا قربان آشیروف اطلاعات موثق - که در درستی آنها هیچ تردیدی نیست - در خصوص این حوادث ناگوار و منفی و هم چنین دست نوشته ی داستان توتی قوش دیللی، که از دست رفته است ، ارائه می دهد.
طبق روایتی ترکمنی ،روزی در اوائل قرن ۱۹/م گردهمایی شاعران تشکیل شد. در آن جمع شاعری از کمینه پرسید؟ ای ملا کمینه، رابطه ات با شاعری چگونه است ؟ آیا می توانی اشعارت را گردآوری نمایی ؟ کمینه جواب داد، مختومقلی دانه های شاعری را درو کرده است، برای ما فقط پوسته هایش،باقی مانده است.حقیقتاً هم اشعار مختومقلی همانند اقیانوس است و در خصوص ابعاد مختلف موضوعات گوناگون سروده است.در اولین مرحله موضوعاتی چون:وطن،عشق،وحدت، برابری، اتحاد قبایل ترکمن و تشکیل دولتی مستقل به چشم می خورد. اشعار مربوط به زندگی و مسائلی چون عدم برابری اجتماعی، پندو اندرز، تم عشق و در کنار آن در ارتباط با تصوف و محبت خدایی ، موضوعات گوناگون منبعث از قرآن کریم ، رادمردی، ناجوان مردی، قهرمانی، انسان دوستی و مودت مطرح است.برای ارتقای رفتار واخلاق اجتماعی مردم عبارات ساده ای بکار برده است، چون :چون به جائی دعوت شدی (به آن جا برو ) بنشین ودر جای خویش مستقر شو ــبه جائی که دعوت نشده ای نرو و دیده نشو.ارزش هائی چون صبر، شکر ، توکل، جوانمردی، صداقت و با اراده بودن و ضرورت تلاش طبق برنامه و طرح از پیش دیده شده را در شعری با مضمون : روزی فرمان حق فرا خواهد رسید / روز و شب را در خواب غفلت مگذران/اگر از آسمان باران نبارد،زمین محصولی نمی دهد/هزار طرح و فکر به تنهایی کاری صورت نمی دهد/راد مرد غم به دل راه نمی دهد/چون نامردزادگان اهل غصه و غم نباش/رادمرد سفره اش را برای مردمش می گسترد/ برای یک سخن راست و حقیقی جان می دهد/عمر را بدون این که دروغی بگوید بسر می برد/ اگر قولی دادی، پایبند آن باش و دروغ نگو.
بعضی از ابیات مربوط به افکار مترقی، پند و اندرز، رادمردی ، ناجوانمردی، قهرمانی مختومقلی به صورت ضرب المثل سایر در آمده است: قوچ یگیده توی دیر بایرام هر ایش گلسه ایل بیلانی
افراد زیادی بدون این که بدانند این ابیات از آن مختومقلی است، آنها را هم چون ضرب المثل به کار می برند. زبان مختومقلی، زبان مردم دوره ی اوست.پیام های او ساده و روشن هستند و همانند یونس امره ، در هر دوره ای یادآور اویند.

توضیح: مقاله ی فوق نوشته ی دکتر سید نظر ارنظروف، استاد مدعو در دانشگاه غازی، واقع در آنکارا است و از زبان ترکی استانبولی به فارسی ترجمه شد.
ترجمه: محمد قجقی
برگرفته از pyragy.ir

مقالات دیگر در این شاخه در سایت قرار گرفته در تعداد باز دید
مختومقلی فراغی
۱۳۹۳/۱۰/۲
1975
آرازمحمد شاعری
۱۳۹۰/۲/۱۶
4067
دردی شاعر
۱۳۸۹/۶/۲۴
4040
زندگى و زمانه مختومقلى فراغى شاعر بزرگ تركمن
۱۳۸۹/۵/۸
5673
ملانفس
۱۳۸۸/۱۲/۱۱
6768
سید نظر سیّدی
۱۳۸۸/۱۲/۹
4192
برخوردار ترکمن
۱۳۸۸/۹/۱۸
2059
بایرام خان
۱۳۸۸/۹/۱۷
3325
نگاهی‌ به‌ زندگانی‌ مسكین‌ قلیچ‌‌
۱۳۸۸/۸/۱۰
3749
نورمحمد عندلیب
۱۳۸۸/۷/۱۷
3818
مسكین قلیچ 2
۱۳۸۸/۷/۲
2747
کریم قربان نفس (2)
۱۳۸۸/۴/۱۵
5137
محمد ولی كمینه
۱۳۸۸/۲/۱
6603
قربان دردي ذليلي 2
۱۳۸۸/۱/۱۴
2676
كريم قربان نفس
۱۳۸۸/۱/۱۴
4041
آنا قلیچ ماتاجی
۱۳۸۸/۱/۱۲
3213
قربانعالی معروفی
۱۳۸۷/۱۲/۲۹
2182
شیدایی
۱۳۸۷/۱۰/۱۳
1904
آناقلیچ ماتاجی
۱۳۸۷/۱۰/۱۳
2156
ملانفس
۱۳۸۷/۱۰/۱۰
1851
مسکن قلیچ
۱۳۸۷/۱۰/۵
2013
قربان دردی ذلیلی
۱۳۸۷/۱۰/۱
3229
ملانفس
۱۳۸۷/۱۰/۱
3142
کمینه
۱۳۸۷/۱۰/۱
3828
مختومقلی فراغی
۱۳۸۷/۹/۲۳
21100
دولت محمد آزادی
۱۳۸۷/۹/۲۲
2762
 
بی‌شک دیدگاه هر کس نشانه‌ی تفکر اوست، ما در برابر نظر دیگران مسئول نیستیم
فرستنده شاخه
فروشگاه آنلاین صنایع دستی ترکمن

فروشگاه آنلاین سایراق به عنوان بخش فروشگاه سایت بایراق فعالیت خود آغاز نمود.


فروشگاه آنلاین چارقد، فرش، زیورآلات ترکمن سایراق

فرهنگ لغت ترکمن سؤزلوک

سایت فرهنگ لغت ترکمن سؤزلوک فعالیت خود را آغاز نمود. این سایت یکی از سایت های زیر مجموعه بایراق می باشد که با تلاش دوستان تصمیم به ایجاد فرهنگ لغت ترکمنی به فارسی و بالعکس گرفتیم که در حال تکمیل شدن می باشد.


www.SOZLUK.ir

آهنگ های پیشواز ترکمنی
برای دیدن تصویر اصلی در صفحه جدید کلیک کنید.