ترکمن آدلری
ورود کاربر
شناسه‌ی کاربری:

رمزعبور:


واژه رمز را فراموش کرده‌اید؟
عضو شوید
SmartSection is developed by The SmartFactory (http://www.smartfactory.ca), a division of INBOX Solutions (http://inboxinternational.com)
دایره المعارف ترکمن > آداب و رسوم > ذکر خنجر و نحوه ی اجرای آن
ذکر خنجر و نحوه ی اجرای آن
نوشته شده توسط MatinGHezeljeh در تاریخ ۱۳۸۷/۹/۲۲ (10905 بار خوانده شده)
فلسفه ی رقص خنجر را باید در اعتقادات قومی و فرهنگی ترکمن ها جستجو کرد که از گذشته های دور به یادگار مانده است و در واقع، نمایشی هنری، رزمی و نمایشی است. همراه با حرکاتی هماهنگ و موزون که جلوه و شکوهی خاص دارد و تماشاگر را نیز، همچون مجریان آن، در حالتی رویایی فرو می برد.
درباره ریشه ی تاریخی ذکر خنجر می توان به نکات زیر اشاره کرد:
1- به رقص دراویش نقشبندیه شبیه است و مروج آن را مشرب دالی یکی از یاران و شاگردان بهاالدین محمد نقشبندی می دانند.
2- در کتاب مراسم آیینی و تاتر آمده است که رقص خنجر ترکمن ها همانند آیین گوات در بلوچستان و آیین زار در خلیج فارس است و معمولا برای مداوای بیمارن روحی اجرا می شود.
3- این رقص، به آیین پرخوانی نیز شبیه است. پرخوانی یعنی زیاد خواندن اوارد، همراه با حرکات نمایشی دست و پا که یادآور شمانیسم و کارهای شمن ها است.
شمن ها برای تحت کنترل در آوردن ارواح نامرئی و نجات بیمار روحی، حرکاتی چرخشی و جهش هایی رقص گونه انجام می دادند در حالی که شمشیری آخته و آتشین بر دست داشتند. به علت شباهت این حرکات با حرکات کسانی که رقص خنجر را اجرار می کنند، شاید بتوان گفت که ذکر خنجر، صورت تحول یافته ی اعمال شمن ها در شمانیسم باشد و اینک برای تقرب به خدا محسوب می شود.
4- ترکمن ها بنا به شرایط محیطی، همیشه در معرض هجوم اقوام مختلف بودند. بر این اساس چاره ای نداشتند جز اینکه همیشه در حالت دفاعی باشند و با آموزش فنون نظامی، خود را قوی، پرتوان و مصمم نگه دارند. رقص خنجر با نقش مایه های مذهبی سبب می شود که این روحیه در آنها تقویت شود.

نحوه ی اجرای مراسم ذکر خنجر
در اجرای این هنر رزمی، نمایشی، نیایشی از لحاظ تعداد مجریان، محدودیتی وجود ندارد ولی معمولا از 5، 7، 9 و یا 11 نفر تجاوز نمی کند.
یکی از مجریان، وظیفه ی رهبری و غزلخوانی گروه را به عهده دارد. رهبر گروه و مجریان جامه ای بلند و قرمز می پوشند که جامه ی سنتی ترکمن هاست (دون) و خنجری بر کمر می بندند.
مجریان این هنر رزمی، نیایشی، نمایشی در دو ردیف و مقابل هم قرار می گیرند، آن چنان که قادر به دیدن رهبر گروه و حرکات او باشند.
وقتی گروه نمایشی در مقابل مردم قرار گرفت رهبر گروه، غزلی عارفانه را با صدایی گرم، شمرده و آهنگین می خواند، این اجرا را دؤرما غزل/ غزل آغازین نام نهاده اند. در این دور، همگی مجریان، دست های خود را در حالت نیایش به سوی آسمان بلند می کنند. آنگاه در بخشی از غزل و با اشاره ی رهبر گروه از ته گلو « هووه » می گویند که در حقیقت همان « یا هو » گفتن است.
در مرحله بعد و با اشاره ی رهبر گروه، این هووه گوها با زدن یک پا بر زمین، هماهنگ با رهبر گروه، عقب و جلو می روند و به تدریج آهنگ عقب و جلو رفتن را سریع تر می کنند. این حرکات، با خشن تر کردن تن صدا همراه است. با رسیدن بازیگران به اوج هیجان روحی، رهبر گروه تشخیص می دهد که مجریان را به دور سوم هدایت کند.
این مرحله را اُچ دپیم/ سه ضربه ی پا می نامند. در این مرحله، مجریان از حالت تقابل به حالت چرخش در می آیند و در طی سه گام به مرکز دایره می رسند، آنگاه که این حرکات چند بار تکرار شد، رهبر گروه، لفظ خنجر را بر زبان می آورد و گروه در مرکز دایره خنجر های خود را در بالای سر به هم می رسانند که نشانه ی یکی شدن همه ی قبایل و طوایف ترکمن است، یعنی رسیدن از کثرت به وحدت.


شعر رقص خنجر

بخش اول
ایا دوثلار، برادر لار، الیمدان شونقاریم اوشدی
توتای دیثم قولیم یتمز، ایکی باقیم اوزلیپ قاشدی
آمین خدا، آمین- هو، ها، هو

بخش دوم
ای کریم بو یا کریم، قادر خدا ثندان مدد
بارچا لارینگ آتاثی، آدم حوّاثندان مدد
هر نه بولقای کل عالم، انبیا ثندان مدد
فخر عالم، حق حبیبی، مصطفی ثندن مدد
هو، ها، هو

بخش سوم
ای آّلاّی ای آّلاّی ای آّلاّی ای آّلاّی
ای گوزیم ثنی، ای گوزله یار- ای دیلیم ثنی
ای ثوزیله یار- ای قلبیم ثنی ای ایسته یار
آلاّی آلاّی آلاّی
ایسته یار ای آلاّی آلاّی
ایسته یار هو، ها، هو


ترجمه

بخش اول
ای یاران! ای برادران! شاهین من پر کشید و رفت.
قادر نیستم بگیرمش، چون که دستهایم از تنم جداست.
ای خدا! ایمان آوردم به تو، ایمان آوردم به تو، هو، ها، هو

بخش دوم
خداوندا! تو کریمی، تو توانای رحیمی
یاری ام ده، ای آدم ابولبشر: ای حوا!
یاری ام ده، ای رسول کاینات! یاری ام ده.
ای فخر زمان، ای حبیب خدا، ای مصطفی (ص) یاری ام ده.
هو، ها، هو

بخش سوم
ای خدا، ای خدا، ای خدا
چشمانم دیدار تو را می جوید، زبانم گفتار تو را می پوید
ای خدا، ای خدا، قلبم حضور تو را می طلبد.
ای خدا، ای خدا
تو را می خواهم، تو را می خواهم، هو، ها هو


منبع
نگاهی به فرهنگ مادی و معنوی ترکمن ها، گنبد دردی اعظمی راد

دانلود کلیپ تصویری از اجرای رقص خنجر


برای دیدن تصویر اصلی در صفحه جدید کلیک کنید.

مقالات دیگر در این شاخه در سایت قرار گرفته در تعداد باز دید
خۆودۆلِر (خالک دؤرِديجيليگی- 1)
۱۳۹۴/۱/۳
1104
مراسم عروسی در بین ترکمن‌های نخورلی‌
۱۳۹۱/۷/۳۰
5675
لأله لر
۱۳۹۰/۸/۱۸
7551
لأله
۱۳۹۰/۵/۲۷
6958
سویگی آیدیملاری / ترانه های غنایی
۱۳۸۹/۷/۶
10267
یار یار (توی آیدیم )
۱۳۸۹/۶/۸
7846
نوع و قالب هودی ها
۱۳۸۹/۵/۱۲
3945
جشن عروسی تركمنهای اَنولی
۱۳۸۹/۴/۲۷
4400
مجالس پرخوانی یا آیین ذکر در بین ترکمن ها
۱۳۸۹/۳/۲۲
4320
کوشت دپدی (2)
۱۳۸۹/۳/۶
3253
توی آیدیم لار 2
۱۳۸۹/۲/۱۸
5584
مراسم سوگواری و خاک سپاری
۱۳۸۹/۱/۲۹
6006
قرمز دون؛ کورس سنتی و آئینی ترکمن
۱۳۸۹/۱/۲۵
3323
کوشت دپدی
۱۳۸۹/۱/۹
4056
عید نوروز در ترکمنستان
۱۳۸۸/۱۲/۲۲
6114
توی آیدیم لار
۱۳۸۸/۱۲/۲۱
3516
مراسم عروسی ترکمن ها در گذشته
۱۳۸۸/۱۰/۲۱
8185
الله یولی/ صدقه در راه خدا
۱۳۸۸/۸/۱۸
2130
آداب و رسوم ماه مبارک رمضان در گذشته
۱۳۸۸/۶/۲۳
3438
قدر گیجه (شب قدر)
۱۳۸۸/۶/۱۷
2356
یا رمضان آیدیم لاری
۱۳۸۸/۶/۱۲
5085
آئین آق آش
۱۳۸۸/۵/۳۱
4007
آداب و رسوم ترکمن ها در ماه مبارک رمضان
۱۳۸۸/۵/۲۹
3477
مرثیه خوانی 2
۱۳۸۸/۵/۲۰
2279
آداب و رسوم تولد و نامگذاری فرزند
۱۳۸۸/۵/۱۲
7198
اؤلنگ لر (ترانه های عروسی)
۱۳۸۸/۵/۳
7145
عناصر نمایشی در مراسم ذكر خنجر
۱۳۸۸/۴/۱۴
3985
آئین نوروز در بین تركمن‌ها
۱۳۸۸/۳/۳۱
5490
قونگشی اوقارا
۱۳۸۸/۳/۲۱
2348
نگاهی كوتاه به برخی ترانه های عامیانه و مراسم سنتی
۱۳۸۸/۳/۷
5246
كاركرد رصد خانه ای آلاچیق تركمن
۱۳۸۸/۳/۳
3491
هودی 3
۱۳۸۸/۲/۲۲
3091
جشن لچك
۱۳۸۸/۲/۱۹
2157
هودی 2
۱۳۸۸/۲/۱۴
3864
شب قدر در میان تركمن ها
۱۳۸۸/۱/۲۳
3406
برخی از سنت ها و آداب و رسوم ترکمن های ترکمنستان
۱۳۸۸/۱/۲۱
5030
مراسم سویت قازان
۱۳۸۸/۱/۱۵
3612
مرثیه خوانی
۱۳۸۷/۱۱/۲۶
2496
قره چهارشنبه
۱۳۸۷/۱۱/۲۵
3943
هودی 1
۱۳۸۷/۱۱/۱
12447
مراسم قوقین
۱۳۸۷/۱۱/۱
1884
یا رمضان
۱۳۸۷/۱۰/۲۱
3548
مراسم مولود خوانی
۱۳۸۷/۱۰/۲۱
2596
مراسم تولد و نامگذاری در گذشته
۱۳۸۷/۱۰/۱۴
2474
مِرد عید (14 شعبان)
۱۳۸۷/۱۰/۸
2103
عید قربان در گذشته
۱۳۸۷/۱۰/۸
3499
گورشمک (کشتی گیری)
۱۳۸۷/۱۰/۵
4334
ذکر خنجر و نحوه ی اجرای آن
۱۳۸۷/۹/۲۲
10906
مراسم ازدواج در بین ترکمن ها (قسمت سوم)
۱۳۸۷/۹/۱۸
18993
مراسم ازدواج در بین ترکمن ها (قسمت دوم)
۱۳۸۷/۹/۱۸
15758
اُی ، مراحل برپایی و اجزای آن
۱۳۸۷/۹/۱۵
5607
مراسم ازدواج در بین ترکمن ها (قسمت اول)
۱۳۸۷/۹/۹
6386
مراسم تولد
۱۳۸۷/۹/۸
3070
مراسم ختنه
۱۳۸۷/۹/۸
3675
مراسم عزا و سوگواری در بین ترکمن ها
۱۳۸۷/۹/۸
5449
آیین آق آش
۱۳۸۷/۸/۱۳
3715
 
بی‌شک دیدگاه هر کس نشانه‌ی تفکر اوست، ما در برابر نظر دیگران مسئول نیستیم
فرستنده شاخه
فروشگاه آنلاین صنایع دستی ترکمن

فروشگاه آنلاین سایراق به عنوان بخش فروشگاه سایت بایراق فعالیت خود آغاز نمود.


فروشگاه آنلاین چارقد، فرش، زیورآلات ترکمن سایراق

فرهنگ لغت ترکمن سؤزلوک

سایت فرهنگ لغت ترکمن سؤزلوک فعالیت خود را آغاز نمود. این سایت یکی از سایت های زیر مجموعه بایراق می باشد که با تلاش دوستان تصمیم به ایجاد فرهنگ لغت ترکمنی به فارسی و بالعکس گرفتیم که در حال تکمیل شدن می باشد.


www.SOZLUK.ir

آهنگ های پیشواز ترکمنی
برای دیدن تصویر اصلی در صفحه جدید کلیک کنید.