ترکمن آدلری
ورود کاربر
شناسه‌ی کاربری:

رمزعبور:


واژه رمز را فراموش کرده‌اید؟
عضو شوید
SmartSection is developed by The SmartFactory (http://www.smartfactory.ca), a division of INBOX Solutions (http://inboxinternational.com)
دایره المعارف ترکمن > آداب و رسوم > ذکر خنجر و نحوه ی اجرای آن
ذکر خنجر و نحوه ی اجرای آن
نوشته شده توسط MatinGHezeljeh در تاریخ ۱۳۸۷/۹/۲۲ (14486 بار خوانده شده)
فلسفه ی رقص خنجر را باید در اعتقادات قومی و فرهنگی ترکمن ها جستجو کرد که از گذشته های دور به یادگار مانده است و در واقع، نمایشی هنری، رزمی و نمایشی است. همراه با حرکاتی هماهنگ و موزون که جلوه و شکوهی خاص دارد و تماشاگر را نیز، همچون مجریان آن، در حالتی رویایی فرو می برد.
درباره ریشه ی تاریخی ذکر خنجر می توان به نکات زیر اشاره کرد:
1- به رقص دراویش نقشبندیه شبیه است و مروج آن را مشرب دالی یکی از یاران و شاگردان بهاالدین محمد نقشبندی می دانند.
2- در کتاب مراسم آیینی و تاتر آمده است که رقص خنجر ترکمن ها همانند آیین گوات در بلوچستان و آیین زار در خلیج فارس است و معمولا برای مداوای بیمارن روحی اجرا می شود.
3- این رقص، به آیین پرخوانی نیز شبیه است. پرخوانی یعنی زیاد خواندن اوارد، همراه با حرکات نمایشی دست و پا که یادآور شمانیسم و کارهای شمن ها است.
شمن ها برای تحت کنترل در آوردن ارواح نامرئی و نجات بیمار روحی، حرکاتی چرخشی و جهش هایی رقص گونه انجام می دادند در حالی که شمشیری آخته و آتشین بر دست داشتند. به علت شباهت این حرکات با حرکات کسانی که رقص خنجر را اجرار می کنند، شاید بتوان گفت که ذکر خنجر، صورت تحول یافته ی اعمال شمن ها در شمانیسم باشد و اینک برای تقرب به خدا محسوب می شود.
4- ترکمن ها بنا به شرایط محیطی، همیشه در معرض هجوم اقوام مختلف بودند. بر این اساس چاره ای نداشتند جز اینکه همیشه در حالت دفاعی باشند و با آموزش فنون نظامی، خود را قوی، پرتوان و مصمم نگه دارند. رقص خنجر با نقش مایه های مذهبی سبب می شود که این روحیه در آنها تقویت شود.

نحوه ی اجرای مراسم ذکر خنجر
در اجرای این هنر رزمی، نمایشی، نیایشی از لحاظ تعداد مجریان، محدودیتی وجود ندارد ولی معمولا از 5، 7، 9 و یا 11 نفر تجاوز نمی کند.
یکی از مجریان، وظیفه ی رهبری و غزلخوانی گروه را به عهده دارد. رهبر گروه و مجریان جامه ای بلند و قرمز می پوشند که جامه ی سنتی ترکمن هاست (دون) و خنجری بر کمر می بندند.
مجریان این هنر رزمی، نیایشی، نمایشی در دو ردیف و مقابل هم قرار می گیرند، آن چنان که قادر به دیدن رهبر گروه و حرکات او باشند.
وقتی گروه نمایشی در مقابل مردم قرار گرفت رهبر گروه، غزلی عارفانه را با صدایی گرم، شمرده و آهنگین می خواند، این اجرا را دؤرما غزل/ غزل آغازین نام نهاده اند. در این دور، همگی مجریان، دست های خود را در حالت نیایش به سوی آسمان بلند می کنند. آنگاه در بخشی از غزل و با اشاره ی رهبر گروه از ته گلو « هووه » می گویند که در حقیقت همان « یا هو » گفتن است.
در مرحله بعد و با اشاره ی رهبر گروه، این هووه گوها با زدن یک پا بر زمین، هماهنگ با رهبر گروه، عقب و جلو می روند و به تدریج آهنگ عقب و جلو رفتن را سریع تر می کنند. این حرکات، با خشن تر کردن تن صدا همراه است. با رسیدن بازیگران به اوج هیجان روحی، رهبر گروه تشخیص می دهد که مجریان را به دور سوم هدایت کند.
این مرحله را اُچ دپیم/ سه ضربه ی پا می نامند. در این مرحله، مجریان از حالت تقابل به حالت چرخش در می آیند و در طی سه گام به مرکز دایره می رسند، آنگاه که این حرکات چند بار تکرار شد، رهبر گروه، لفظ خنجر را بر زبان می آورد و گروه در مرکز دایره خنجر های خود را در بالای سر به هم می رسانند که نشانه ی یکی شدن همه ی قبایل و طوایف ترکمن است، یعنی رسیدن از کثرت به وحدت.


شعر رقص خنجر

بخش اول
ایا دوثلار، برادر لار، الیمدان شونقاریم اوشدی
توتای دیثم قولیم یتمز، ایکی باقیم اوزلیپ قاشدی
آمین خدا، آمین- هو، ها، هو

بخش دوم
ای کریم بو یا کریم، قادر خدا ثندان مدد
بارچا لارینگ آتاثی، آدم حوّاثندان مدد
هر نه بولقای کل عالم، انبیا ثندان مدد
فخر عالم، حق حبیبی، مصطفی ثندن مدد
هو، ها، هو

بخش سوم
ای آّلاّی ای آّلاّی ای آّلاّی ای آّلاّی
ای گوزیم ثنی، ای گوزله یار- ای دیلیم ثنی
ای ثوزیله یار- ای قلبیم ثنی ای ایسته یار
آلاّی آلاّی آلاّی
ایسته یار ای آلاّی آلاّی
ایسته یار هو، ها، هو


ترجمه

بخش اول
ای یاران! ای برادران! شاهین من پر کشید و رفت.
قادر نیستم بگیرمش، چون که دستهایم از تنم جداست.
ای خدا! ایمان آوردم به تو، ایمان آوردم به تو، هو، ها، هو

بخش دوم
خداوندا! تو کریمی، تو توانای رحیمی
یاری ام ده، ای آدم ابولبشر: ای حوا!
یاری ام ده، ای رسول کاینات! یاری ام ده.
ای فخر زمان، ای حبیب خدا، ای مصطفی (ص) یاری ام ده.
هو، ها، هو

بخش سوم
ای خدا، ای خدا، ای خدا
چشمانم دیدار تو را می جوید، زبانم گفتار تو را می پوید
ای خدا، ای خدا، قلبم حضور تو را می طلبد.
ای خدا، ای خدا
تو را می خواهم، تو را می خواهم، هو، ها هو


منبع
نگاهی به فرهنگ مادی و معنوی ترکمن ها، گنبد دردی اعظمی راد

دانلود کلیپ تصویری از اجرای رقص خنجر


برای دیدن تصویر اصلی در صفحه جدید کلیک کنید.

مقالات دیگر در این شاخه در سایت قرار گرفته در تعداد باز دید
خۆودۆلِر (خالک دؤرِديجيليگی- 1)
۱۳۹۴/۱/۳
2737
مراسم عروسی در بین ترکمن‌های نخورلی‌
۱۳۹۱/۷/۳۰
8356
لأله لر
۱۳۹۰/۸/۱۸
10581
لأله
۱۳۹۰/۵/۲۷
18663
سویگی آیدیملاری / ترانه های غنایی
۱۳۸۹/۷/۶
23640
یار یار (توی آیدیم )
۱۳۸۹/۶/۸
17930
نوع و قالب هودی ها
۱۳۸۹/۵/۱۲
5683
جشن عروسی تركمنهای اَنولی
۱۳۸۹/۴/۲۷
5670
مجالس پرخوانی یا آیین ذکر در بین ترکمن ها
۱۳۸۹/۳/۲۲
6487
کوشت دپدی (2)
۱۳۸۹/۳/۶
5153
توی آیدیم لار 2
۱۳۸۹/۲/۱۸
16512
مراسم سوگواری و خاک سپاری
۱۳۸۹/۱/۲۹
8228
قرمز دون؛ کورس سنتی و آئینی ترکمن
۱۳۸۹/۱/۲۵
4460
کوشت دپدی
۱۳۸۹/۱/۹
6705
عید نوروز در ترکمنستان
۱۳۸۸/۱۲/۲۲
8204
توی آیدیم لار
۱۳۸۸/۱۲/۲۲
5407
مراسم عروسی ترکمن ها در گذشته
۱۳۸۸/۱۰/۲۱
10727
الله یولی/ صدقه در راه خدا
۱۳۸۸/۸/۱۸
2938
آداب و رسوم ماه مبارک رمضان در گذشته
۱۳۸۸/۶/۲۳
4585
قدر گیجه (شب قدر)
۱۳۸۸/۶/۱۷
3452
یا رمضان آیدیم لاری
۱۳۸۸/۶/۱۲
19732
آئین آق آش
۱۳۸۸/۵/۳۱
6427
آداب و رسوم ترکمن ها در ماه مبارک رمضان
۱۳۸۸/۵/۲۹
5421
مرثیه خوانی 2
۱۳۸۸/۵/۲۰
3397
آداب و رسوم تولد و نامگذاری فرزند
۱۳۸۸/۵/۱۲
9547
اؤلنگ لر (ترانه های عروسی)
۱۳۸۸/۵/۳
12590
عناصر نمایشی در مراسم ذكر خنجر
۱۳۸۸/۴/۱۴
5911
آئین نوروز در بین تركمن‌ها
۱۳۸۸/۳/۳۱
9089
قونگشی اوقارا
۱۳۸۸/۳/۲۱
3318
نگاهی كوتاه به برخی ترانه های عامیانه و مراسم سنتی
۱۳۸۸/۳/۷
6449
كاركرد رصد خانه ای آلاچیق تركمن
۱۳۸۸/۳/۳
4818
هودی 3
۱۳۸۸/۲/۲۲
4497
جشن لچك
۱۳۸۸/۲/۱۹
3072
هودی 2
۱۳۸۸/۲/۱۴
5220
شب قدر در میان تركمن ها
۱۳۸۸/۱/۲۳
4660
برخی از سنت ها و آداب و رسوم ترکمن های ترکمنستان
۱۳۸۸/۱/۲۱
6294
مراسم سویت قازان
۱۳۸۸/۱/۱۵
4761
مرثیه خوانی
۱۳۸۷/۱۱/۲۶
3687
قره چهارشنبه
۱۳۸۷/۱۱/۲۵
6092
هودی 1
۱۳۸۷/۱۱/۱
14865
مراسم قوقین
۱۳۸۷/۱۱/۱
2746
یا رمضان
۱۳۸۷/۱۰/۲۱
5673
مراسم مولود خوانی
۱۳۸۷/۱۰/۲۱
3972
مراسم تولد و نامگذاری در گذشته
۱۳۸۷/۱۰/۱۴
3371
مِرد عید (14 شعبان)
۱۳۸۷/۱۰/۸
2943
عید قربان در گذشته
۱۳۸۷/۱۰/۸
4752
گورشمک (کشتی گیری)
۱۳۸۷/۱۰/۵
5290
ذکر خنجر و نحوه ی اجرای آن
۱۳۸۷/۹/۲۲
14487
مراسم ازدواج در بین ترکمن ها (قسمت سوم)
۱۳۸۷/۹/۱۸
25031
مراسم ازدواج در بین ترکمن ها (قسمت دوم)
۱۳۸۷/۹/۱۸
17877
اُی ، مراحل برپایی و اجزای آن
۱۳۸۷/۹/۱۵
7436
مراسم ازدواج در بین ترکمن ها (قسمت اول)
۱۳۸۷/۹/۹
8101
مراسم تولد
۱۳۸۷/۹/۸
4101
مراسم ختنه
۱۳۸۷/۹/۸
4849
مراسم عزا و سوگواری در بین ترکمن ها
۱۳۸۷/۹/۸
9467
آیین آق آش
۱۳۸۷/۸/۱۳
4971
 
بی‌شک دیدگاه هر کس نشانه‌ی تفکر اوست، ما در برابر نظر دیگران مسئول نیستیم
فرستنده شاخه
فرهنگ لغت ترکمن سؤزلوک

سایت فرهنگ لغت ترکمن سؤزلوک فعالیت خود را آغاز نمود. این سایت یکی از سایت های زیر مجموعه بایراق می باشد که با تلاش دوستان تصمیم به ایجاد فرهنگ لغت ترکمنی به فارسی و بالعکس گرفتیم که در حال تکمیل شدن می باشد.


www.SOZLUK.ir

آهنگ های پیشواز ترکمنی
برای دیدن تصویر اصلی در صفحه جدید کلیک کنید.