ترکمن آدلری
ورود کاربر
شناسه‌ی کاربری:

رمزعبور:


واژه رمز را فراموش کرده‌اید؟
عضو شوید
SmartSection is developed by The SmartFactory (http://www.smartfactory.ca), a division of INBOX Solutions (http://inboxinternational.com)
یدی‌ بوغون
نوشته شده توسط MatinGHezeljeh در تاریخ ۱۳۸۸/۳/۱۱ (2764 بار خوانده شده)
یدی‌ بوغون
یكی‌ از سازهایی‌ كه‌ به‌ غیر از «دوتار» و «كمانچه‌» در بین‌ تركمنها متداول‌ بوده‌، «یدی‌ بوغون‌» (نی‌ هفت‌بند) است‌. یدی‌ بوغون‌، دارای‌ هفت‌بند بوده‌ و معمولا پنج‌ سوراخ‌ دارد.
این‌ ساز در قدیم‌ مونس‌ شبانان‌ بوده‌ و همچون‌ دیگر لوازم‌ زندگی‌ در اكثر خانه‌های‌ تركمن‌، نگهداری‌ می‌شده‌ است‌. یدی‌ بوغون‌ معمولا از یك‌ نی‌ ضخیم‌، به‌ اندازه‌ قطر یك‌ انگشت‌ اشاره‌ فرد كهنسال‌ یا كمی‌ نازكتر از آن‌، ساخته‌ می‌شود. نوع‌ دیگری‌ از این‌ ساز كه‌ شهرتی‌ مانند یدی‌ بوغون‌ ندارد و نواختنش‌ هم‌ مشكل‌تر است‌، «دیللی‌ تویدوك‌» (نی‌ زبانه‌دار) است‌.
«دیللی‌ تویدوك‌» از نی‌های‌ نازك‌ ساخته‌ می‌شود. این‌ ساز، دارای‌ سه‌ یا چهار سوراخ‌ است‌ و استادان‌ ماهر و صاحب‌ تجربه‌، آن‌ را همانند یدی‌ بوغون‌، پنج‌ سوراخه‌ می‌نوازند. به‌ این‌ دو ساز در زبان‌ تركمنی‌ «تویدوك‌» یا «تویتوك‌» گفته‌ می‌شود و برای‌ تمایز بین‌ آن‌ دو، نام‌های‌ «یدی‌ بوغون‌» (نی‌ هفت‌بند) و «دیللی‌ تویدوك‌» به‌ آنها گذارده‌اند.
نی‌ زبانه‌دار، زبانه‌ی‌ مخصوصی‌ دارد كه‌ در صورت‌ دمیدن‌ در آن‌، با لرزش‌ همان‌ زبانه‌ به‌ صدا در می‌آید. نواختن‌ نی‌ بین‌ سایر اقوام‌ ایرانی‌ نیز مرسوم‌ است‌، اما در بین‌ تركمنها جایگاه‌ و شهرت‌ خاصی‌ دارد.
«تویدوك‌» در بین‌ تركمنها، در موارد تنهایی‌، فراق‌، چوپانی‌، شب‌نشینی‌ و به‌ خصوص‌ در نزد كودك‌ مبتلا به‌ بیماری‌ سرخك‌ (= قیزامیق‌) نواخته‌ می‌شده‌ است‌.
در قدیم‌ تركمنها بر این‌ باور بوده‌اند كه‌ سرخك‌ نیز مانند جن‌ و پری‌ (آل‌) موجودی‌ است‌ كه‌ تن‌ شخص‌ را تصاحب‌ می‌كند و آن‌ را به‌ بیماری‌ وا می‌دارد و با صدای‌ «یدی‌ بوغون‌» و هر سازی‌ كه‌ در آن‌ آهن‌ بكار نرفته‌ باشد، از تن‌ شخص‌ خارج‌ شده‌ و فرار می‌كند. از این‌ رو تا پاسی‌ از شب‌ نزد بیمار جمع‌ می‌شدند و نوازنده‌ی‌ «یدی‌ بوغون‌» و خواننده‌ی‌ مخصوصی‌ كه‌ با نوازنده‌ی‌ آن‌ هماهنگ‌ باشد، دور بیمار را می‌گرفتند و با آفرین‌های‌ پی‌درپی‌، خواننده‌ و نوازنده‌ را تشویق‌ می‌كردند. صاحب‌ خانه‌ نیز از بذل‌ خوراك‌ دریغ‌ نمی‌كرد. در آخر همه‌ با دعای‌ خیر به‌ جان‌ بیمار مجلس‌ را خاتمه‌ می‌دادند و از طرف‌ خانواده‌ی‌ بیمار به‌ خواننده‌ و نوازنده‌ هدیه‌ای‌ بنام‌ «آقلیق‌» داده‌ می‌شد. هدیه‌ معمولا شامل‌ مقداری‌ شیرینی‌ و یا قند و شكر پیچیده‌ شده‌ در یك‌ دستمال‌ نو و یا مقداری‌ پارچه‌ بود. نوازنده‌ و خواننده ی‌ «یدی‌ بوغون‌» هدیه‌ را به‌ عنوان‌ تبرك‌ قبول‌ می‌كردند و آن‌ را سه‌ بار به‌ پیشانی‌ خود می‌مالیدند. ناگفته‌ نماند این‌ رسم‌ كهن‌ هنوز هم‌ در برخی‌ از روستاهای‌ تركمن‌نشین‌ دیده‌ می‌شود و خیلی‌ از تركمن‌های‌ شهرنشین‌ نام‌ این‌ رسم‌ را نیز نشنیده‌اند.

عبدالخالق‌ آدمی‌‌

مقالات دیگر در این شاخه در سایت قرار گرفته در تعداد باز دید
یاغما بولت (ای ابرها نبارید) ، مقام موسیقی
۱۳۸۹/۶/۲۳
8009
ساختمان دوتار
۱۳۸۹/۲/۱
6761
باباغمبر کیست؟
۱۳۸۸/۸/۲۸
6158
اوچرادیم / مقام موسیقی تركمنی
۱۳۸۸/۸/۱۶
4926
درآمدی بر مردم‌ شناسی موسیقی تركمن
۱۳۸۸/۷/۱۰
7104
اوزان / بخشی
۱۳۸۸/۶/۲۴
3114
اولین محقق موسیقی ترکمنی
۱۳۸۸/۶/۱۲
3664
آت‌ چاپار / یكی از مقامات‌ موسیقی‌ تركمن‌
۱۳۸۸/۳/۱۱
4037
یدی‌ بوغون
۱۳۸۸/۳/۱۱
2765
قووز
۱۳۸۸/۲/۳۱
4610
دیل لی تویدوک
۱۳۸۸/۲/۲۰
2855
موسیقی مقامی تركمن صحرا
۱۳۸۸/۲/۱۲
6023
سبك‌هاي موسيقي تركمنی 2
۱۳۸۸/۱/۲۳
3931
دوتار
۱۳۸۸/۱/۱۶
6526
چگونگی پیدایش آهنگ بیکه حالان
۱۳۸۷/۱۰/۲۱
3046
آواز و موسیقی ترکمن
۱۳۸۷/۱۰/۷
8732
سبک های موسیقی ترکمن
۱۳۸۷/۹/۱۸
4149
آلات موسیقی ترکمنها
۱۳۸۷/۹/۱۸
3943
مقام های معروف موسیقی ترکمن
۱۳۸۷/۹/۸
4646
بخشی
۱۳۸۷/۹/۸
2759
 
بی‌شک دیدگاه هر کس نشانه‌ی تفکر اوست، ما در برابر نظر دیگران مسئول نیستیم
فرستنده شاخه
فروشگاه آنلاین صنایع دستی ترکمن

فروشگاه آنلاین سایراق به عنوان بخش فروشگاه سایت بایراق فعالیت خود آغاز نمود.


فروشگاه آنلاین چارقد، فرش، زیورآلات ترکمن سایراق

فرهنگ لغت ترکمن سؤزلوک

سایت فرهنگ لغت ترکمن سؤزلوک فعالیت خود را آغاز نمود. این سایت یکی از سایت های زیر مجموعه بایراق می باشد که با تلاش دوستان تصمیم به ایجاد فرهنگ لغت ترکمنی به فارسی و بالعکس گرفتیم که در حال تکمیل شدن می باشد.


www.SOZLUK.ir

دانلود آهنگ ترکمنی

سایت مرجع دانلود آهنگ ترکمنی


www.TurkmenSong.ir

آهنگ های پیشواز ترکمنی
برای دیدن تصویر اصلی در صفحه جدید کلیک کنید.