ترکمن آدلری
ورود کاربر
شناسه‌ی کاربری:

رمزعبور:


واژه رمز را فراموش کرده‌اید؟
عضو شوید
SmartSection is developed by The SmartFactory (http://www.smartfactory.ca), a division of INBOX Solutions (http://inboxinternational.com)
دایره المعارف ترکمن > آداب و رسوم > مراسم عروسی در بین ترکمن‌های نخورلی‌
مراسم عروسی در بین ترکمن‌های نخورلی‌
نوشته شده توسط MatinGHezeljeh در تاریخ ۱۳۹۱/۷/۳۰ (5125 بار خوانده شده)
مراسم عروسی در بین ترکمن‌های نخورلی‌
عروسی چند مرحله دارد:
مرحلهٔ اول : قیز دیله‌مک (معنای عبارت، خواستگاری از دختر است)
در این مرحله که به آن «آغیز اورماق» نیز به آن می نامند، خانوادهٔ پسر پس از مشاوره و اتخاذ تصمیم برای عروسی پسرشان، چند نفر از افراد ریش سفید و معتمد را که «سووچی» می نامند، به خانهٔ عروس می فرستند. پس از صرف چای و خوردن نان ـ که معمول ترین رسم ترکمنها در پذیرایی از مهمان است ـ یکی از سووچی ها رو به پدر خانواده می گوید[۱] که «خبرمیزی آل!، بیز خبرلی گلدیک!» (معنی مفهوم کلی اینکه «ما حامل خبری هستیم).
خانوادهٔ دختر دم بخت که معمولاً با دیدن این افراد، منتظر این جمله است، در پاسخ می گوید : «خوش خبرنگیزی آیدینگ!» (یعنی اینکه منتظر شنیدن خبر خوش شما هستیم) و سووچی ها نیز خبر را با این عبارات بیان می کنند: « قیزی نگیزی دیله مأگه گلدیک» و یا «قوداچیلیقا فلانی یول لادی» و یا «فلانی قیزینگیزدان طماکین» ( به این مفهوم که فلان خانواده ما را برای خواستگاری از دختر شما فرستاده است) . به این ترتیب صحبت های مقدماتی آغاز می شود و سرانجام این صحبت ها با بررسی بیشتر این موضوع از سوی خانوادهٔ دختر به پایان می رسد و سووچی ها می روند تا چند روز بعد برای شنیدن نتیجهٔ بررسیها و مشاورات، دوباره به آنجا برگردند.

در این مرحله صحبت از مهریه نمی شود . اگر پسر مورد پسند خانوادهٔ دختر نباشد (اگر یوره گینده اوتورماسا) به بیان بهانه های مختلف این موضوع را مستقیماً و یا به شکل غیرمستقیم به اطلاع سووچی ها و یا خانوادهٔ پسر می رسانند.
پس از گذشت یکی دو روز، سووچی ها دوباره برمی گردند و این بار در بارهٔ شیربها (قالینگ / قیزینگ بهاسی) و زمان عروسی صحبت به میان می آید.
هم اکنون شیربهای دختر به این گونه است:
اگر این وصلت بین خویشاوند باشد، یک الی یک و نیم میلیون تومان است.
اگر دو طرف غیر خویشاوند و غریبه باشند، این مبلغ بین یک میلیون و هشتصد الی دو و نیم میلیون تومان است.
اگر دختر را به مردی بدهند که زنش مرده است، این رقم 5/3 الی ۴ میلیون تومان است.
شیربهای زن بیوه دو الی 5/3 میلیون تومان است. [در بارهٔ دلیل زیادتر بودن شیربهای زن بیوه، دلایل زیادی متصور است که از جملهٔ آن می توان به ناچاری مرد زن مرده برای پیدا کردن سرپرستی برای فرزندان و عدم پذیرش دختر برای ازدواج با مرد بیوه ای که فرزندانی هم دارد و غیره اشاره کرد].
رسم بر این است که در همین مرحله و پس از اعلام شیربها، سووچی ها از خانوادهٔ دختر می خواهند به حرمت ریش سفیدانی که در ترکیب سووچی ها قرار دارند، این رقم را کاهش دهد و خانوادهٔ دختر غالباً ۵۰ هزار تومان از کل رقم کم می کند و می گوید که در مرحلهٔ شیرینی خوری و «شیطان گچمز» نیز از کل مبلغ، مقداری را کم خواهد کرد.
همان روز، با بررسی روزهای سعد و نحس، روز عروسی را نیز تعیین می کنند که غالباً این امر برای یک الی یک و نیمسال بعد در نظر گرفته می شود.
وقتی خبر به خانوادهٔ پسر می رسد، آنها نیز ضمن اطلاع به اقوام و خویشان خود، روزی را برای عقد و نکاح که به آن «نکاح تویی» می گویند، تعیین می کنند. پس از تعیین روز «نکاح تویی»، خانوادهٔ پسر، جوانانی را برای دعوت خانواده ها به درب منازل می فرستد و هر کدام از آن جوانان، محدودهٔ مورد نظر را بین خود مشخص می کنند و با در دست داشتن چوبی به دست، به در خانه ها رفته و آنها را برای شرکت در جشن «نکاح تویی» دعوت می کنند. خانوادهٔ پسر علاوه بر این، به منظور دعوت از زنان و دختران جهت شرکت در این جشن، غالباً یک دختر را به همراه یک زن (ترجیحاً یکی از عروسان جوان خانوادهٔ پسر) به در خانه ها می فرستد. از آن طرف، خانوادهٔ دختر نیز برای برگزاری جشنی کوچک ـ که به آن «قیز ساتماق» و یا «قودا ـ قوم بولماق» تدارک می بینند. منتها این جشن، کوچکتر از جشنی است که در خانوادهٔ پسر برگزار خواهد شد.

مرحلهٔ دوم : نکاح تویی ( یا «گلین بلله مک»):
در روز برگزاری «نکاح تویی» خانوادهٔ دختر گوسفند، گاو و یا مرغ ( که به آن «جانلی» می گویند)، ذبح می کند اما خانوادهٔ پسر حتماً گوسفند ذبح کرده و سینهٔ آنرا که به آن «دؤش» می گویند، با تشریفاتی که در ذیل می آید، به خانوادهٔ دختر می فرستد.
یک مرد و چند زن از طرف خانوادهٔ پسر سینهٔ گوسفند ذبح شده را به همراه یک کله قند، چند بسته شکلات، یک کارتن سه یا چهار کیلویی بیسکویت، چهار یا شش قرص نان (بایستی جفت باشد)، قینگاچ و بخشی از پول شیربها (که دستمالی به دور آن گره زده اند) را به خانوادهٔ دختر می برند. البته تعداد افرادی که برای این کار در نظر گرفته می شوند، بستگی به فاصلهٔ خانهٔ دو خانوادهٔ پسر و دختر دارد. اگر نزدیک باشد، افراد زیادتری ( ۱۰ الی ۱۵ نفر) انتخاب می شوند اما اگر دور باشد، این کار از سوی ۵ الی ۶ نفر از ریش سفیدان طرف خانوادهٔ پسر صورت می گیرد.
مراسم همان شب برگزار می شود و زنان در اتاقی که دختر در آن نشسته، به جشن و شادی مشغول می شوند و قینگاچ را که خانوادهٔ پسر فرستاده، بر سر دختر می گذارند. ریش سفیدان طرف پسر در اتاقی با حضور پدر دختر و ریش سفیدان طرف دختر می نشینند و پس از خوش و بش، بخشی از شیربها را که در دستمالی پیچیده شده، در مقابل پدر دختر می گذارند. رسم بر این است که به ازای هر ۱۰۰ هزار تومانی که می آورند، او بایستی ۵ هزار تومان را در همان دستمال بگذارد و برگرداند که به این امر «یالیق دویبی» می گویند. البته این امر نشانهٔ سخاوتمندی پدر دختر به حساب می آید.
مراسم نکاح آغاز می شود. به این ترتیب که دو نفر از ریش سفیدان به اتاقی که زنان گرد دختر نشسته اند، می آیند تا وکالت بگیرند. یکی از ریش سفیدان در فضایی که سکوت حاکم است، خطاب به دختر چنین می گوید :
خدایینگ بویروغی بیلن
پیغمبرینگ سنتی بیلن
وکیل چیلیک خطینگیزی کیمه بریأنگیز؟
ترجمه :
به امر خدا
و طبق سنت پیامبر
نامه وکالت را به چه کسی می دهید؟
و نام چند نفر از معتمدین و ریش سفیدان به عنوان کاندیدای وکالت به دختر اعلام می شود. دختر نیز یکی از آنها را به عنوان وکیل انتخاب و اعلام می کند و به این ترتیب، مراسم در خانهٔ دختر به پایان می رسد و ریش سفیدان به همراه وکیل دختر از همانجا به خانهٔ پسر برمی گردند و در آنجا نیز همین وکالت گرفتن از پسر انجام می گیرد. پس از آن، وکلای عروس و داماد به همراه ریش سفیدان در اتاقی می نشینند و صیغهٔ نکاح خوانده می شود.
این مراسم نیز با تشریفاتی همراه است : در داخل قابلمه ای بزرگ، یک الی دو کله قند می اندازد و به هم می زنند تا شیرین شود. پس از پایان یافتن قرائت صیغهٔ نکاح، به تمام افرادی که در آن جشن شرکت می کنند، جرعه ای از آن آب می نوشانند. به این آب شیرین «نکاح سووی» می گویند.
به هنگامی که صیغهٔ نکاح قرائت می شود، کسی نباید دستهایش را به هم گره بزند و یا مشت نماید و همه بایستی کف دست را بر روی زانو بگذارند (با این باور که اگر مشت بکنند و یا دستها را به هم گره بزنند، پسر نمی تواند کاری از پیش ببرد). یکی از ریش سفیدان تا زمانی که خطبهٔ نکاح به پایان برسد، قیچی به دست در کنار درب اتاق می نشیند و قیچی می زند (با این باور که دم شیطانی که قصد وارد شدن به محل جاری شدن نکاح را دارد، بریده شود).
پس از پایان یافتن قرائت نکاح، آب شیرین بین مردم پخش می شود. آن روز افرادی که در جشن شرکت می کنند، به محض رسیدن به پدر داماد، با او دست داده و به او تبریک می گویند. عبارتی که به هنگام تبریک به پدر داماد گفته می شود، غالباً این است : «گلین آلیب سینگ ؛ آیاقی ـ تایاقی دوشسون» و یا «باقیت لی بولسون لار» ( به این مفهوم که عروس گرفته ای ؛ خوش قدم باشد) و چند پول اسکناس در دست های او می گذارند. پدر داماد نیز به عنوان تبرک، دستمالی به او می دهد.
این مرحله با دادن شامی که از گوشت گوسفند ذبح شده درست شده، به پایان می رسد.

مرحلهٔ سوم : شیطان گچمز (به معنای : شیطان نفوذ نکند)
سه روز و یا حداکثر یک هفته بعد، خانوادهٔ داماد به اقوام و خویشان خبر می دهد که «شیطان گچمز» را به «قودا» (خانوادهٔ عروس) خواهند برد. در روز موعد، هر خانواده با یک دیس بزرگ (که به آن تاباق [طبق] گفته می شود و آنرا در داخل سفره ای پارچه ای که به آن ساچاق گفته می شود، می پیچند ) به خانهٔ داماد می آیند. در داخل این دیس، این چیزها را می گذارند: سه کیلو بیسکویت، بیشمه (نوعی نان روغنی) و یا چند قرص نان و… .
خانوادهٔ داماد غیر از دیس هایی که از سوی هر خانوادهٔ اقوام و خویشان آورده شده، این چیزها را نیز از سوی خود برای خانوادهٔ عروس می برد : ۲۰ الی ۴۰ عدد نان فطیر، ۳۰ الی ۴۰ قاتلاما (نوعی نان روغنی و شیرین)، یک ظرف بزرگ حلوا با شیرهٔ انگور، سه کیلو شکلات، سه الی چهار کیلو بیسکویت، دو و یا چهار عدد کله قند، کشمش، خرما . همهٔ این ها برای خانوادهٔ عروس است و برای خود عروس نیز یک عدد پیراهن، یک عدد قینگاچ، کفش، یک عدد طلا (گوشواره، گردن بند و یا انگشتر).
خانوادهٔ عروس نیز با قبول این کالاها، متقابلاً از همان چیزهایی که برای او آورده شده، مقداری را در داخل همان دیس ها گذاشته و به اصطلاح خالی برنمی گرداند که به آن اصطلاحاً «تاباق دیبی» می گویند. این دیس ها تا پایان یافتن مراسم از سوی زنان خانوادهٔ عروس آماده شده و پس از پایان یافتن مراسم، آن دیسها به صاحبانشان برگردانده می شوند. در داخل دیس هایی که برمی گردانند، غالباً این چیزها گذاشته می شود: ۴ عدد قاتلاما (نان روغنی شیرین)، ۴ قرص نان، کمی حلوا و غیره.
این مراسم بعد از ظهر صورت می گیرد. در قدیم رسم نبوده که در هیچ کدام از این مراسم ها، داماد به خانهٔ خانوادهٔ عروس برود اما در حال حاضر داماد نیز در مراسم «شیطان گچمز» که در خانوادهٔ عروس برگزار می شود، حضور می یابد و بر روی صندلی داخل محوطه در کنار عروس می نشیند و آنها که طلا و هدایایی برای عروس آورده اند، در همانجا به او می دهند.

مرحلهٔ چهارم : دعوت از داماد
این مرحله در قدیم مرسوم نبوده اما سالهاست که ۱۰ الی ۱۵ روز پس از برگزاری «شیطان گچمز» خانوادهٔ عروس، داماد را به خانه دعوت می کند و کادویی (از قبیل لباس، کفش یا لوازم صوتی و یا یک چیز دیگر) به او می دهد.

مرحلهٔ پنجم : «بایرام قاتلاما»
اگر تا روز عروسی، اعیاد دینی (عیدقربان و فطر) پیش بیاید، رسم بر این است که در روز عید ۴ الی ۵ زن از خانوادهٔ داماد به همراه یک الی دو ریش سفید با بقچه هایی حاوی قاتلاما (نان روغنی شیرین)، قند، حلوا و … به خانوادهٔ عروس می روند و عید را به آنها تبریک می گویند. این امر بدون حضور داماد انجام می گیرد.

مرحلهٔ ششم : شیرینی گچیرمک
دو - سه ماه قبل از روز عروسی، برگزار می شود. به این ترتیب که خانوادهٔ داماد علاوه بر کالاها و وسایلی که در مرحلهٔ «شیطان گچمز» برای خانوادهٔ عروس برده است، در این مرحله یک گوسفند (که اصطلاحاً به آن «جانلی» می گویند)، یک یا دو حلب روغن ۵ یا ۷ کیلویی، یک پوط آرد و باقیماندهٔ شیربها (و یا بخشی از آن) را نیز با خود برای خانوادهٔ عروس می برد.
در این مرحله برخی از خانواده ها از خانوادهٔ داماد می خواهند که به جای دادن همهٔ اینها، ارزش کل آنها را به پول حساب کرده و بدهند. برخی دیگر از خانواده ها نیز از خانوادهٔ عروس می خواهند همهٔ اینها را به صورت نپخته و خام بدهند (به طور مثال برای پختن قاتلاما که نوعی نان روغنی شیرین است، روغن، شکر، آرد و … مورد نیاز است. خانوادهٔ عروس می خواهد که این مواد خام را به صورت خام بدهند).
در این مرحله نیز ریش سفیدان به هنگام تقدیم باقیماندهٔ شیربها و یا بخشی از آن به پدر عروس، از وی می خواهند که به حرمت ریش سفیدان و خانوادهٔ داماد، از اخذ بخشی از پول صرف نظر نماید. این تقاضا می تواند از سوی خانوادهٔ عروس پذیرفته شود و یا نشود.

مرحلهٔ هفتم : قایتارغی
کمتر از یک هفته پس از مراسم «شیرینی گچیرمک»، خانوادهٔ عروس به احترام آمدن خانوادهٔ داماد و در پاسخ به این اقدام آنها، با گروهی متشکل از یک مرد و ۱۰ الی ۱۲ زن (از جمله مادر عروس) با بقچه هایی حامل قاتلاما، بیسکویت، حلوا و غیره به خانهٔ خانوادهٔ داماد می روند. همچنانکه ذکر شد، این کار در پاسخ به حضور خانوادهٔ داماد صورت می گیرد و مرسوم نیست که خانوادهٔ داماد از آنها بخواهد معادل ارزش بقچه ها، کالاها، نانهای روغنی و شیرینی که با خود به خانوادهٔ داماد می برند، پول نقد و یا مواد خام پخت و پز آن نانهای شیرینی را مطالبه نماید.

مرحلهٔ هشتم : «دوقوز بیچمک»
مادر داماد به همسایه ها خبر می دهد که «ارتیر دوکوز بیچیأرس» (با این مفهوم که یعنی «فردا مراسم اندازه گیری لباس عروس داریم» ) . فردای آن روز هر کدام از همسایه ها با یک قواره پارچه به خانهٔ خانوادهٔ داماد می آیند. از طرف خانوادهٔ عروس هم ممکن است چند زن بیایند اما آنها با خود چیزی به همراه نمی آورند و فقط حضور دارند.
به این ترتیب زنها در خانوادهٔ داماد گرد هم می آیند و پارچه هایی را که تهیه شده است، بررسی می کنند. در بین این پارچه ها، وجود این جنس پارچه ها ضرورت دارد: ۲ عدد دارایی دون (پارچه ای از جنس ابریشم خالص که در کارگاه های سنتی بافندگی، بافته می شود)، سه الی چهار قواره پارچهٔ معمولی، ۴ عدد یاقلیق لیق (اندازهٔ هر کدام ۳ متر که پارچه ای از جنس پشم است).
زنها پس از بررسی پارچه ها، آنها رابه خانوادهٔ عروس برده و در آنجا برای بدن عروس اندازه می گیرند و در همانجا هر کدام از پارچه ها را بین زنانی که در هنر خیاطی مهارت دارند و در آن جمع حضور دارند، تقسیم می کنند. این زنان خیاط، دوخت لباس از پارچه های مذکور برای عروس را به صورت رایگان انجام می دهند. اگر بین زنانی که حضور دارند، کسی خیاطی نداند، پس از اندازه گیری، آن پارچه ها را اجباراً با پرداخت دستمزد، به خیاط می دهند.

مرحله چند روز مانده به روز عروسی:
دو الی سه روز مانده به روز عروسی، خانوادهٔ داماد یک رأس گوسفند (جانلی)، یک پوط برنج و یک پوط آرد، یک حلب روغن ۱۷ کیلویی و مقداری قند را به خانوادهٔ عروس می فرستند.

مرحلهٔ عروسی (گلین چیقارماق):
جشن عروسی ترکمنهای نخورلی سه روز به طول می انجامد. این روزها نامهای خاصی دارند که عبارتند از :
روز نخست : سنه – منه
روز دوم : گنگش گونی
روز سوم : اولی توی گونی
چند روز قبل از آغاز جشن عروسی، همهٔ اقوام و نزدیکان دعوت می شوند. برای آنها که در نقاط دوری زندگی می کنند، کارت دعوت فرستاده می شود ولی آنها که در همان روستا و یا مناطق نزدیک زندگی می کنند، به صورت حضوری و با فرستادن پیک باخبر می شوند.

روز نخست عروسی (سنه ـ منه):
مهمانان تا ظهر این روز خود را به خانهٔ خانوادهٔ داماد می رسانند. گوسفندی را ذبح می کنند و اغلب برای ناهار همان روز شوربا و برای شب برنج همراه با گوشت (چکدیرمه) می پزند. روحانی ها و ریش سفیدان نیز پس از اقامهٔ نماز از مسجد به آنجا می آیند. این روز را مصلحت گونی هم میگویند.

روز دوم عروسی (گنگش گونی) :
از صبح روز آغاز می شود. اگر خانهٔ خانوادهٔ عروس در شهری دیگر باشد و فاصلهٔ زیادی با آنجا داشته باد، ماشینی که تزئین شده و به آن «کجاوه» می گویند، به همراه چند ماشین دیگر ـ که به کل گروه «گلین آلیجی» می گویند، در صبح همین روز حرکت می کنند تا یک شب را در خانهٔ خانوادهٔ عروس بخوابند و صبح روز سوم (اولی طوی گونی) عروس را با خود به خانهٔ خانوادهٔ داماد بیاورند. اگر فاصله کم باشد، گروه «گلین آلیجی» به همراه ماشین کجاوه در صبح سومین روز جشن برای آوردن عروس حرکت می کنند.
در روز دوم جشن، ۳ جانلی (گوسفند) ذبح می کنند. ناهار و شام به همان صورت به مهمانان داده می شود. شب هنگام، جوانان گرد هم جمع می شوند و «کچه ـ کچه» (گل یا پوچ) بازی می کنند. همان شب را به این دلیل که فردای آن روز «اولی طوی گونی» (یعنی روز بزرگ جشن) است، «اولی طوی گیجه سی» می نامند و نوازندگان محلی (بخشی ها) با دوتار و قیجک (کمانچه) و خواندن اشعاری از شاعران بزرگ همچون مختومقلی و منظومه هایی غنایی همچون صایاد- همرا و غیره باعث رونق و گرمی هر چه بیشتر جشن می شوند. این شب، شبی بسیار شلوغ در عروسی است و همهٔ آنها که برای شرکت در عروسی دعوت شده اند، در صورتی که نتوانند در اولین و دومین روز جشن به آنجا برسند، به هر شکل همان شب خودشان را به آنجا می رسانند.
همان شب زنهای خانوادهٔ داماد دور هم گرد می آیند و «بقچه» را آماده می کنند. در داخل این بقچهٔ مخصوص که بزرگ است و پارچه هایی رنگارنگ آنرا تزئین می نماید، این وسایل گذاشته می شود: یک عدد دارایی دون (نوعی پارچهٔ کتانی که در کارگاه های محلی با رنگهای طبیعی دوخته می شود)، یک عدد یه لک ( ýeläk نوعی پوشش شبیه به کورته)، «آق قینگاچ» (روسری پشمی ترکمنی به رنگ سفید)، توپبی، آلکیم چنگه (برای نگهداری توپبی بر روی سر)، یاقلیق (روسری ابریشمی)، یاقلیق (به رنگ زرد و بزرگ که تا زیر سینه و روی شکم را می پوشاند)، اوز اؤرتوک (üz örtuk روبند)، یک عدد آلین دانگی (پیشانی بند)، یک عدد کفش سفید رنگ، یک عدد جوراب سفید رنگ.

روز سوم جشن : اولی توی گونی (روز بزرگ جشن)
صبح این روز، گروه «گلین آلیجی» آمادهٔ رفتن به سمت خانهٔ خانوادهٔ عروس است. کجاوهٔ عروس تزئین شده (روی کاپوت ماشین عروس پارچه ای قرمز رنگ با تکه پارچه هایی که به آن دوخته شده، تزئین شده است) و بر شیشهٔ بغل هر کدام از ماشین های دیگر دستمالی بسته می شود که به معنای عضو گروه «گلین آلیجی» است. به این دستمال «آت قولاغی» (یعنی گوش اسب) می گویند. در قدیم شتر سفید (آق مایا) کجاوهٔ عروس بوده و بر گوش اسب هایی که این کجاوه را همراهی می کرده اند، دستمالی می بسته اند و به نظر می رسد که این عبارت (آت قولاغی) از همان زمان به جای مانده باشد.
در بین این ماشین‌ها، چند وانت و یا کامیون سبک نیز وجود دارد که برای حمل جهیزیه عروس در نظر گرفته شده اند. این ماشین ها یا متعلق به اقوام و خویشان خانوادهٔ داماد هستند و یا از سوی آنها کرایه شده اند.
بقچه را به دست زنی که با تجربه، غالباً میانسال و حاضرجواب است، می دهند. مادر داماد به همراه آنها نمی رود. به این ترتیب، کاروان کجاوه به سمت خانهٔ خانوادهٔ عروس می رود.
در آنجا جشنی برپاست. وقتی اعضای کاروان از ماشین ها پیاده می شوند، پیرزنی از خانوادهٔ عروس اسفند دود می کند و آنرا مقابل آن ریش سفید می گیرد. رسم بر این است که ریش سفید و یا اطرافیان، پولی (۱۰۰ الی ۵۰۰ و یا ۱۰۰۰ تومان) به آن پیرزن بدهند که به آن «اسفند پولی» (پول اسپند) می گویند. زنی که بقچه را به دست دارد، به همراه زنان دیگر به اتاقی که عروس نشسته وارد می شود و می گوید: «گلین نگ باشینی دانگجاق» (یعنی «می خواهم سر عروس را ببندم» با این مفهوم که می خواهم عروس را آمادهٔ رفتن نمایم).
تا عروس را آماده نمایند و لباس بپوشانند، به مهمانان ناهار می دهند. دعای سفره خوانده می شود و همه آمادهٔ بازگشت می شوند.
از آن طرف، زنی که بقچه را حمل کرده و به آنجا آورده و کمک کرده تا عروس لباس مخصوص را بپوشد، دست در گردن عروس از اتاق بیرون می آید. صورت عروس با پوششی که بر سر دارد، ناپیداست. در آستانهٔ در اتاق، قبل از اینکه عروس قدم به بیرون بگذارد، پدر و یا مادرش سه بار دست بر روی سر و صورت دختر می کشد و سه بار می گوید: «قیزیم ! آلنینگ بخت نگ بولسون» (به این مفهوم که «خوشبخت باشی دخترم!») در این مرحله، دختر به خاطر اینکه از خانوادهٔ پدری جدا می شود، غالباً به آرامی گریه می کند.
وقتی عروس وارد حیاط می شود تا سوار کجاوه اش شود، مرسوم است که دایی بزرگ عروس جلوی ریش سفیدی که از طرف خانوادهٔ داماد، عروس را همراهی می نماید، می گیرد و حقش را مطالبه می کند. این حق را «دایی خالات» (خلعت دایی) می گویند. هم اکنون ارزش مبلغی که ریش سفید به دایی عروس می دهد برابر با ۵ هزار تومان و یا بیشتر است.
کاروان عروس به سمت خانهٔ خانوادهٔ داماد راه می افتد. با پیاده شدن عروس در جلوی خانهٔ خانوادهٔ داماد، اقوام و خویشان داماد از بالای سر عروس پول می ریزند. دم درب اتاقی که قرار است عروس وارد آن شود، عروس را سرپا نگه می دارند و از پدر داماد می خواهند که به مناسبت ورود عروس اش چیزی به عروس بدهد تا او را وارد خانه نمایند.
مرسوم است که پدر داماد اعلام می کند گاوی را با گوساله اش به او می دهد. این گاو با گوساله اش را در اصطلاح «گلین نگ اینجه سی» می گویند که تا آخر عمر، آن گاو و گوساله مال خود عروس می شود و کسی حق تملک آنرا ندارد.
سپس پیرزنی از بستگان داماد به داخل اتاقی که قرار است عروس را وارد آن نمایند، می رود و در را نیمه بسته نگه می دارد و از پدر داماد پول می خواهد تا درب را باز کند. مادر و یا پدر داماد با دادن مقداری پول رضایت او را نیز جلب می کنند و به این ترتیب، عروس را وارد اتاق می نمایند.
وقتی ناهار به مهمانان داده می شود، مرسوم است که پهلوانان در محوطه ای نزدیک به خانهٔ خانوادهٔ داماد، کشتی بگیرند که به آن «گؤرش» می گویند. در برخی مناطق، مسابقهٔ اسبدوانی برگزار می شود. در هر صورت، در میدانچه ای که برای این منظور در نظر گرفته می شود، ریش سفیدان می نشینند و برخی از اقوام داماد، پولهایی به او می دهند و جارچی با دادن دستمال به آنها، نام دهندهٔ پول و مقدار آن پول ها را که اصطلاحاٌ به آن «قاتانچ» گفته می شود، اعلام می نماید. بخشی از پول هایی که به این شکل جمع می شود، به کشتی گیر برندهٔ میدان (و یا اسب برنده) داده می شود و مابقی به پدر داماد تحویل می گردد. به این ترتیب جشن عروسی پایان می یابد.

مراحل پس از پایان یافتن جشن عروسی :
با پایان یافتن جشن عروسی، همگی مردم متفرق می شوند و تنها اقوام و خویشان نزدیک داماد می مانند. یکی از اقوام نزدیک عروس که به آن «ینگه» می گویند و غالباً زن برادر عروس و یا یکی از زنان نزدیک عروس است و در همان روز همیشه همراه عروس است، پس از متفرق شدن مردم، از صندوقی که جزو جهیزیهٔ عروس است، کادوهایی را در آورده و به هر کدام از خویشان نزدیک داماد می دهد که به آن اصطلاحاً «صندوق پایی» می گویند. این کادوها می تواند روسری، زیرپوش، جوراب، پیراهن و امثالهم باشد. پس از آن «ینگهٔ عروس» جهازیهٔ عروس را یک به یک به اقوام و خویشان داماد نشان می دهد.
قبل از غروب آفتاب، زنان پنج کیلو روغن را در ظرفی و سه الی چهار کیلو آرد را نیز در ظرفی می ریزند و به مقابل عروس می آورند. او باید سه مشت آرد و سه مشت روغن را از ظرف برداشته و در ظرفی دیگر که آماده کرده اند، بریزد. عروس با هر مشت هر چقدر بیشتر بردارد، آن را نشانهٔ سخاوتمندی (خسیس نبودن) عروس می دانند. سپس آن آرد و روغن را به فرد و یا خانواده ای نیازمند می دهند.

مراسم «ایشیک آچماق»:
سه روز پس از جشن عروسی، مادر عروس با پختن قاتلاما (نوعی نان روغنیِ شیرین) و تهیهٔ شکلات و بیسکویت و حلوا، به همراه زنان دیگر خانواده و چند نفر مرد به خانوادهٔ داماد می آید که این امر به «ایشیک آچماق» معروف است.

مراسم «گلین قایتارماق»:
دو الی سه روز پس از مراسم «ایشیک آچماق»، مادر داماد با پختن قاتلاما و تهیهٔ حلوا، پنیر و غیره و همراهیِ تعدادی از افراد خانواده، عروس را به خانهٔ مادر و پدرش می برند و بازمی گردند. اگر فاصلهٔ بین دو خانه کم باشد، عروس تنها سه روز در خانهٔ مادر و پدر می ماند ولی اگر دورتر باشد (مثلاً در شهری دیگر باشد) عروس برای مدت ۲۰ روز الی یک ماه در خانهٔ پدر و مادرش می ماند.

[۱] هر چند در مراسم عروسی رد و بدل شدن سخنان، قالب مشخصی ندارد و دقیقاً کلمات واحدی گفته نمی شود، اما مفهوم کلی عبارات، همانی است که در این مقاله ذکر می شود.

شکوه اعظم ذوالفقاری
به روایت : فاطمه وحیدی (ساکن بجنورد)
منبع: فصلنامه یاپراق

مقالات دیگر در این شاخه در سایت قرار گرفته در تعداد باز دید
خۆودۆلِر (خالک دؤرِديجيليگی- 1)
۱۳۹۴/۱/۳
860
مراسم عروسی در بین ترکمن‌های نخورلی‌
۱۳۹۱/۷/۳۰
5126
لأله لر
۱۳۹۰/۸/۱۸
6925
لأله
۱۳۹۰/۵/۲۷
6248
سویگی آیدیملاری / ترانه های غنایی
۱۳۸۹/۷/۶
9181
یار یار (توی آیدیم )
۱۳۸۹/۶/۸
6987
نوع و قالب هودی ها
۱۳۸۹/۵/۱۲
3662
جشن عروسی تركمنهای اَنولی
۱۳۸۹/۴/۲۷
4202
مجالس پرخوانی یا آیین ذکر در بین ترکمن ها
۱۳۸۹/۳/۲۲
3998
کوشت دپدی (2)
۱۳۸۹/۳/۶
2957
توی آیدیم لار 2
۱۳۸۹/۲/۱۸
5124
مراسم سوگواری و خاک سپاری
۱۳۸۹/۱/۲۹
5574
قرمز دون؛ کورس سنتی و آئینی ترکمن
۱۳۸۹/۱/۲۵
3130
کوشت دپدی
۱۳۸۹/۱/۹
3707
عید نوروز در ترکمنستان
۱۳۸۸/۱۲/۲۲
5708
توی آیدیم لار
۱۳۸۸/۱۲/۲۱
3271
مراسم عروسی ترکمن ها در گذشته
۱۳۸۸/۱۰/۲۱
7501
الله یولی/ صدقه در راه خدا
۱۳۸۸/۸/۱۸
1998
آداب و رسوم ماه مبارک رمضان در گذشته
۱۳۸۸/۶/۲۳
3218
قدر گیجه (شب قدر)
۱۳۸۸/۶/۱۷
2199
یا رمضان آیدیم لاری
۱۳۸۸/۶/۱۲
4096
آئین آق آش
۱۳۸۸/۵/۳۱
3702
آداب و رسوم ترکمن ها در ماه مبارک رمضان
۱۳۸۸/۵/۲۹
2984
مرثیه خوانی 2
۱۳۸۸/۵/۲۰
2097
آداب و رسوم تولد و نامگذاری فرزند
۱۳۸۸/۵/۱۲
6690
اؤلنگ لر (ترانه های عروسی)
۱۳۸۸/۵/۳
6523
عناصر نمایشی در مراسم ذكر خنجر
۱۳۸۸/۴/۱۴
3530
آئین نوروز در بین تركمن‌ها
۱۳۸۸/۳/۳۱
4940
قونگشی اوقارا
۱۳۸۸/۳/۲۱
2158
نگاهی كوتاه به برخی ترانه های عامیانه و مراسم سنتی
۱۳۸۸/۳/۷
5000
كاركرد رصد خانه ای آلاچیق تركمن
۱۳۸۸/۳/۳
3165
هودی 3
۱۳۸۸/۲/۲۲
2874
جشن لچك
۱۳۸۸/۲/۱۹
2021
هودی 2
۱۳۸۸/۲/۱۴
3644
شب قدر در میان تركمن ها
۱۳۸۸/۱/۲۳
3191
برخی از سنت ها و آداب و رسوم ترکمن های ترکمنستان
۱۳۸۸/۱/۲۱
4705
مراسم سویت قازان
۱۳۸۸/۱/۱۵
3418
مرثیه خوانی
۱۳۸۷/۱۱/۲۶
2284
قره چهارشنبه
۱۳۸۷/۱۱/۲۵
3507
هودی 1
۱۳۸۷/۱۱/۱
11828
مراسم قوقین
۱۳۸۷/۱۱/۱
1737
یا رمضان
۱۳۸۷/۱۰/۲۱
3139
مراسم مولود خوانی
۱۳۸۷/۱۰/۲۱
2419
مراسم تولد و نامگذاری در گذشته
۱۳۸۷/۱۰/۱۴
2279
مِرد عید (14 شعبان)
۱۳۸۷/۱۰/۸
1932
عید قربان در گذشته
۱۳۸۷/۱۰/۸
3230
گورشمک (کشتی گیری)
۱۳۸۷/۱۰/۵
4173
ذکر خنجر و نحوه ی اجرای آن
۱۳۸۷/۹/۲۲
10065
مراسم ازدواج در بین ترکمن ها (قسمت سوم)
۱۳۸۷/۹/۱۸
17791
مراسم ازدواج در بین ترکمن ها (قسمت دوم)
۱۳۸۷/۹/۱۸
15263
اُی ، مراحل برپایی و اجزای آن
۱۳۸۷/۹/۱۵
5314
مراسم ازدواج در بین ترکمن ها (قسمت اول)
۱۳۸۷/۹/۹
5852
مراسم تولد
۱۳۸۷/۹/۸
2861
مراسم ختنه
۱۳۸۷/۹/۸
3422
مراسم عزا و سوگواری در بین ترکمن ها
۱۳۸۷/۹/۸
4980
آیین آق آش
۱۳۸۷/۸/۱۳
3424
 
بی‌شک دیدگاه هر کس نشانه‌ی تفکر اوست، ما در برابر نظر دیگران مسئول نیستیم
فرستنده شاخه
فروشگاه آنلاین صنایع دستی ترکمن

فروشگاه آنلاین سایراق به عنوان بخش فروشگاه سایت بایراق فعالیت خود آغاز نمود.


فروشگاه آنلاین چارقد، فرش، زیورآلات ترکمن سایراق

فرهنگ لغت ترکمن سؤزلوک

سایت فرهنگ لغت ترکمن سؤزلوک فعالیت خود را آغاز نمود. این سایت یکی از سایت های زیر مجموعه بایراق می باشد که با تلاش دوستان تصمیم به ایجاد فرهنگ لغت ترکمنی به فارسی و بالعکس گرفتیم که در حال تکمیل شدن می باشد.


www.SOZLUK.ir

آهنگ های پیشواز ترکمنی
برای دیدن تصویر اصلی در صفحه جدید کلیک کنید.