ترکمن آدلری
ورود کاربر
شناسه‌ی کاربری:

رمزعبور:


واژه رمز را فراموش کرده‌اید؟
عضو شوید
SmartSection is developed by The SmartFactory (http://www.smartfactory.ca), a division of INBOX Solutions (http://inboxinternational.com)
دایره المعارف ترکمن > زبان و ادبیات > معانی آراز و اوراز در زبان ترکمنی
معانی آراز و اوراز در زبان ترکمنی
نوشته شده توسط MatinGHezeljeh در تاریخ ۱۳۸۸/۳/۱۴ (27070 بار خوانده شده)
نام «آراز، اوراز/ Araz، Oraz» در میان تركمن‌ها بسیار متداول است. در تركمنستان از شكل «اوراز/ Oraz» استفاده می‌كنند، اما در ایران، شكل «اراز/ araz» كاربرد دارد. نخست می خواهیم در باره‌ی خود واژه‌ی «آراز، اوراز/ Araz، Oraz» اطلاعاتی را تقدیم خوانندگان گرامی كنیم و بعد به نام‌های تركیبی با آن بپردازیم.
تا آنجایی كه ما اطلاع داریم، درباره‌ی ریشه‌ی واژه‌ی «آراز، اوراز/ Araz، Oraz» در بین محققین دو عقیده وجود دارد:
1- برخی معتقدند كه این واژه در اصل از كلمه‌ی «روزه»ی فارسی گرفته شده است. در زبان تركمنی امروز این كلمه به صورت «اوْرازا، آرازا» در همان معنای «روزه» كاربرد دارد و بچه‌هایی كه در این ماه مبارك به دنیا می‌آیند را «اوراز، آراز» نامگذاری می‌كنند.
2- برخی دیگر معتقدند كه این واژه ریشه‌ی تركی- تركمنی دارد. ببینیم این محققین چه می‌گویند. بنابر عقیده‌ی این محققین، این واژه دو معنا پیدا می‌كند:
الف- محقق ترك اسماعیل هادی در كتاب خود «فرهنگ تركی نوین: تأملاتی در عرصه ریشه‌شناسی» در توضیح كلمه‌ی «آز» می‌آورد: نام یكی از اقوام عتیق (كلاو) اولین بار در سنك نوشته یادواره كول تكین به نام این قوم برمی خوریم. طبق تحقیقات اخیر، قوم آز/ آس در سرتاسر آسیا پراكنده بوده‌اند. احتمالا نام قاره‌ آسیا نیز از نام آنان اخذ شده است. برخی از آس‌ها، آلان نام داشته‌اند كه بخشی از آنان ترك‌زبان بوده‌اند و عمدتاً در قفقاز زندگی می‌كردند و اوستی‌های امروز از اخلاف آنانند. اینان را مغولان، آز/ آزوت می‌نامیدند. كلمه‌ی آس+ار/ آز+ار (انسان آسی) به صورت آزر (آذر) در كلمه‌ی آذربایجان به چشم می‌خورد. همان كلمه با جابجایی دو عنصر تشكیل‌دهنده (ار+آس/ ار+آز) به صورت ارس/ آراز نام رود ارس را تشكیل می‌دهد كه یاقوت حموی در البلدان آن را «رود آذربایجان» می‌نامد. (فرهنگ تركی نوین: تأملاتی در عرصه ریشه‌شناسی تركی- فارسی، اسماعیل هادی، چاپ اول، انتشارات احرار، تبریز، اسفندماه 1379، مدخل واژه آز)
در سایت سازمان ثبت احوال نیز اینگونه آورده‌اند:
آراز: (تركی) 1- ارس؛ 2- (اَعلام) قهرمان منسوب به طایفه‌ی آس.

ب- «اوراز/ آراز» در لغت به معنای «بخت، اقبال، خوشبختی و كامیابی» می‌باشد. (فرهنگ نامهای تركی، كتاب دوم، فرهاد جوادی، چاپ اول، انتشارات اختر، تبریز، 1382، ص 522 و توركمن آدام آدلاری‌نینگ دوشوندیریش‌لی سؤزلوگی، سلطانشا آتانیازوف، انتشارات توركمنستان، عشق آباد 1992، مدخل اوراز)
سلطانشا آتانیازوف، محقق تركمنستانی كه كارهای ارزشمندی را از خود به یادگار گذاشته است، در كتاب دیگر خود به نام توركمن دیلی‌نینگ سؤز كؤكی سؤزلوگی (فرهنگ ریشه‌شناسی واژه‌های زبان تركمنی) در باره‌ی این واژه می‌نویسد: در ضرب المثل «اوْد - اوْراز» (یعنی: آتش، بخت است) به این كلمه برمی‌خوریم. اصل این كلمه، «اوُراس/ Uras» است. در زبانهای جغتای، اویغور و قزاق به معنای «بخت، اقبال» است. در میان تركمن‌های آستراخان نام دخترانه «ریس‌لی خان/ Ryslyhan» به معنای «دختر خوشبخت، خانم خوشبخت» كاربرد دارد. كلمه‌ی «اوْراز» كه در زبان تركمنی امروز كاربرد فراوانی دارد، شكل تغییر یافته‌ی «اوُراس، ایریس/ Uras, Yrys» می‌باشد. (توركمن دیلی‌نینگ سؤز كؤكی سؤزلوگی، سلطانشا آتانیازوف، انتشارات میراث، عشق‌آباد، 2004، مدخل اوْراز».

حال می‌پردازیم به نام‌های تركیبی با «اوراز/ آراز» كه اكثراً به شكل‌های «عراز، اراز» در شناسنامه‌ها ثبت شده است. این واژه در نام‌های پسران و دختران، هر دو كاربرد دارد.

نام‌های پسران
ارازعلی: از تركیب «اراز» و «علی». پسر خوشبختی كه در ماه رمضان به دنیا آمده است.
ارازبای: پسر خوشبخت، پسر خوش اقبال.
ارازبردی: 1- پسری كه با خوش اقبالی به دنیا آمد 2- پسری كه ماه مبارك رمضان به دنیا آمده است.
ارازبأشیم: فرزند پسر پنجم كه در ماه رمضان به دنیا آمده است.
ارازولی: پسر خوش اقبال
ارازگلدی: 1- پسری كه با خوش اقبالی به دنیا آمد 2- پسری كه ماه مبارك رمضان به دنیا آمده است.
ارازقُلی: 1- پسر خوشبخت 2- پسری كه ماه مبارك رمضان به دنیا آمده است؛ مترادف نام رمضان در نامگذاری‌های فارسی.
ارازقورت: پسر خوشبخت كه همچون گرگ در برابر شداید و سختی‌ها پایدار است. گرگ در میان ترك‌ها و تركمن‌ها از احترام خاصی برخوردار است.
ارازقیلیچ: 1- پسر خوشبخت كه اندیشه‌هایش در دیگران تاثیر خواهد گذاشت 2- پسر طویل العمر كه در ماه رمضان به دنیا آمده است.

نامهای‌ دیگر پسران:
اراز جمعه
ارازلی
اراز محمد
اراز مراد
اراز نظر
اراز نفس
اراز نوبت
اراز نیاز
اراز پولاد
اراز ساری
اراز سید
اراز صحت
اراز تاغان
اراز جان
اراز دوردی
اراز قیلیچ
اراز مرگن

نام‌های دختران:
ارازبخت: دختر خوشبخت، دختر خوش اقبال.
ارازبی‌بی: 1. دختر عالی مرتبه‌ 2. دختر بلند مرتبه‌ای كه در ماه رمضان به دنیا آمده است.
اراز بیكه (= اراز بی‌بی).
اراز گزل (=ارازگوزل) دختر زیبای خوشبخت.
اراز گُل: دختر خوشبخت و زیبا كه در ماه رمضان به دنیا آمده است.
اراز دورسون: نام دختر. مترادف معنای «اراز دردی».

نام‌های دیگر دختران:
ارازجهان
ارازجمال
ارازنبات
ارازصنم
ارازسلطان
ارازتواق
ارازتاج
ارازشكر

نام‌های مشترك بین دختران و پسران:
اراز دولت: نامی كه برای پسران و دختران مشتركاً استفاده می‌شود. دختر یا پسر خوشبخت.
ارازدُردی: 1- پسر یا دختر خوشبختی كه آرزوی طول عمرش را داریم. 2- پسر یا دختری كه ماه رمضان به دنیا آمده است و آرزوی طول عمرش را داریم.

دیگر نام‌های مشترك:
ارازمنگلی
ارازنور

تحقیق از: محمود عطاگزلی

مقالات دیگر در این شاخه در سایت قرار گرفته در تعداد باز دید
شوٚکۆر باغشئ
۱۳۹۴/۴/۱
1775
آجايئپلئق لارئنگ دۆری
۱۳۹۴/۳/۲۶
1491
موُنجۉق آتدئ لار
۱۳۹۴/۳/۷
1518
ائرئم ائنانچ لار - موُنجۉق آتدئ لار - ماتال لار
۱۳۹۴/۳/۷
1419
تۆرکمن خالق ناقئل لارئ / ضرب المثل های ترکمنی
۱۳۹۴/۲/۲۶
2725
گونه های مختلف ادبیات شفاهی مردم ترکمن
۱۳۹۱/۶/۱۲
5311
بررسی جایگاه اسب در ضرب المثل های ترکمنی
۱۳۹۰/۱۱/۱
5420
سونگقئ تورکمن دیلی- صوفی راد
۱۳۹۰/۳/۲۲
5553
خویشاوندی در زبان ترکمن
۱۳۹۰/۱/۱۰
14142
اشعار الحاقی به مختومقلی
۱۳۸۹/۹/۲۲
6846
آدینگ نأمه؟ ( نام توچیست؟) 4
۱۳۸۹/۷/۱۰
4969
اسم انگشت های دست در زبان ترکمنی
۱۳۸۹/۷/۵
8180
آدینگ نأمه؟ ( نام توچیست؟) 3
۱۳۸۹/۷/۱
4599
آدینگ نأمه؟ ( نام توچیست؟) 2
۱۳۸۹/۶/۲۳
3070
آدینگ نأمه؟ ( نام تو چیست؟) 1
۱۳۸۹/۶/۷
10147
افسانه ها و باورداشت ها در بین ترکمنها
۱۳۸۹/۵/۲۷
4047
آلقیشلر و دیلگیلر
۱۳۸۹/۵/۱۴
2431
یانگیلتماچ لار
۱۳۸۹/۵/۶
2175
یوماق لار (کنایه ها و تشبیهات)
۱۳۸۹/۵/۵
4549
ضرب المثل های مربوط به کار (2)
۱۳۸۹/۱/۹
3720
اتحاد در ضرب المثل های ترکمنی
۱۳۸۹/۱/۱
10232
معانی برخی از اسامی دختران ترکمن
۱۳۸۸/۱۲/۱۴
13764
عشق به اهل بیت رسول خدا (ص) در اشعار مخدومقلی
۱۳۸۸/۹/۱
6703
ماتال لار 3
۱۳۸۸/۹/۱
3107
كمینه؛ شاعر و هجونویس تركمن
۱۳۸۸/۸/۱۸
2842
مفهوم مرگ و زندگی از دیدگاه مختومقلی
۱۳۸۸/۸/۱۶
3837
چیستان های مربوط به آلات موسیقی
۱۳۸۸/۸/۱۴
3674
سخنان برخی از بزرگان در باره ی مختومقلی
۱۳۸۸/۸/۱۴
5434
چیستان ها‌ (ماتال لار)
۱۳۸۸/۸/۶
7355
ارزیابی ادبیات ترکمن صحرا
۱۳۸۸/۸/۶
4866
امامان در اشعار مختومقلی
۱۳۸۸/۸/۲
6653
ضرب المثل های مربوط به کار
۱۳۸۸/۷/۱۰
6279
ضرب المثل های مربوط به یول (راه)
۱۳۸۸/۷/۵
2755
اعداد ترکمنی
۱۳۸۸/۶/۲۲
6301
حماسه قورقوت آتا
۱۳۸۸/۶/۲۰
3202
ضرب المثل درباره آب
۱۳۸۸/۶/۳
6856
ضرب المثل درباره زنان
۱۳۸۸/۵/۲۱
5850
ضرب المثل درباره اسب
۱۳۸۸/۵/۲۰
10076
اصطلاحات‌ رایج‌ در محاورات‌ تركمنی‌‌
۱۳۸۸/۴/۱۵
11695
خانواده زبانی اورال – آلتای
۱۳۸۸/۴/۱۰
4736
معانی آراز و اوراز در زبان ترکمنی
۱۳۸۸/۳/۱۴
27071
طرف لارینگ آنگلادیلشی (جهت ها و سمت ها)
۱۳۸۸/۳/۶
2223
الفبای لاتین تركمنی
۱۳۸۸/۲/۲۶
8390
نام های ترکيبی با پيشوند «قار» و «کار»
۱۳۸۸/۲/۲۳
3532
آتالار نقلی
۱۳۸۸/۲/۱۷
4097
اسطوره ترکمن ها
۱۳۸۸/۱/۲۰
4749
ترانه های فولکور
۱۳۸۸/۱/۵
4772
ماتال
۱۳۸۷/۱۲/۱۱
5391
آتالارنقلی 2
۱۳۸۷/۱۱/۲۰
3088
آتالار نقلی (ضرب المثل)
۱۳۸۷/۹/۳۰
25196
گذری بر زبان و ادبیات ترکمن (قسمت چهارم)
۱۳۸۷/۹/۷
3340
گذری بر زبان و ادبیات ترکمن (قسمت سوم)
۱۳۸۷/۹/۷
4979
گذری بر زبان و ادبیات ترکمن (قسمت دوم)
۱۳۸۷/۹/۷
2858
گذری بر زبان و ادبیات ترکمن (قسمت اول)
۱۳۸۷/۹/۳
4504
 
بی‌شک دیدگاه هر کس نشانه‌ی تفکر اوست، ما در برابر نظر دیگران مسئول نیستیم
فرستنده شاخه
مهمان
فرستاده‌شده در تاریخ: ۱۳۹۵/۹/۱ ۱۱:۵۴  به روز‌شده در تاریخ: ۱۳۹۶/۱/۱۹ ۱۲:۲۶
 پاسخ به معانی آراز و اوراز در زبان تر...
درود بر شما

آذربایجان در دوره هخامنشیان نامش "ماد خرد" و یا "ماد کوچک " بوده است. در دوره داریوش سوم ، ساتراپ "آتروپاتن" فرمانروای آنجا بوده است که به سپاهیان الکساندر مقدونی پیوست و فرمانرواییش را نگاهداشت. نام آتورپاتکان تا دوره ساسانیان برجا بود، پس از چیرگی اعراب نامش با دگرگشت "آذربایجان" شد. برخی آن را به سبب "آتشکده های" فراوان آنجا میدانند.

قوم "آسی " و یا " اوستی" خودشان را ایرونی مینامند. نام آسی برای آنان ریشه ترکی ندارد.
پاسخ
فروشگاه آنلاین صنایع دستی ترکمن

فروشگاه آنلاین سایراق به عنوان بخش فروشگاه سایت بایراق فعالیت خود آغاز نمود.


فروشگاه آنلاین چارقد، فرش، زیورآلات ترکمن سایراق

فرهنگ لغت ترکمن سؤزلوک

سایت فرهنگ لغت ترکمن سؤزلوک فعالیت خود را آغاز نمود. این سایت یکی از سایت های زیر مجموعه بایراق می باشد که با تلاش دوستان تصمیم به ایجاد فرهنگ لغت ترکمنی به فارسی و بالعکس گرفتیم که در حال تکمیل شدن می باشد.


www.SOZLUK.ir

دانلود آهنگ ترکمنی

سایت مرجع دانلود آهنگ ترکمنی


www.TurkmenSong.ir

آهنگ های پیشواز ترکمنی
برای دیدن تصویر اصلی در صفحه جدید کلیک کنید.