ترکمن آدلری
ورود کاربر
شناسه‌ی کاربری:

رمزعبور:


واژه رمز را فراموش کرده‌اید؟
عضو شوید
SmartSection is developed by The SmartFactory (http://www.smartfactory.ca), a division of INBOX Solutions (http://inboxinternational.com)
دایره المعارف ترکمن > زبان و ادبیات > معانی آراز و اوراز در زبان ترکمنی
معانی آراز و اوراز در زبان ترکمنی
نوشته شده توسط MatinGHezeljeh در تاریخ ۱۳۸۸/۳/۱۴ (17900 بار خوانده شده)
نام «آراز، اوراز/ Araz، Oraz» در میان تركمن‌ها بسیار متداول است. در تركمنستان از شكل «اوراز/ Oraz» استفاده می‌كنند، اما در ایران، شكل «اراز/ araz» كاربرد دارد. نخست می خواهیم در باره‌ی خود واژه‌ی «آراز، اوراز/ Araz، Oraz» اطلاعاتی را تقدیم خوانندگان گرامی كنیم و بعد به نام‌های تركیبی با آن بپردازیم.
تا آنجایی كه ما اطلاع داریم، درباره‌ی ریشه‌ی واژه‌ی «آراز، اوراز/ Araz، Oraz» در بین محققین دو عقیده وجود دارد:
1- برخی معتقدند كه این واژه در اصل از كلمه‌ی «روزه»ی فارسی گرفته شده است. در زبان تركمنی امروز این كلمه به صورت «اوْرازا، آرازا» در همان معنای «روزه» كاربرد دارد و بچه‌هایی كه در این ماه مبارك به دنیا می‌آیند را «اوراز، آراز» نامگذاری می‌كنند.
2- برخی دیگر معتقدند كه این واژه ریشه‌ی تركی- تركمنی دارد. ببینیم این محققین چه می‌گویند. بنابر عقیده‌ی این محققین، این واژه دو معنا پیدا می‌كند:
الف- محقق ترك اسماعیل هادی در كتاب خود «فرهنگ تركی نوین: تأملاتی در عرصه ریشه‌شناسی» در توضیح كلمه‌ی «آز» می‌آورد: نام یكی از اقوام عتیق (كلاو) اولین بار در سنك نوشته یادواره كول تكین به نام این قوم برمی خوریم. طبق تحقیقات اخیر، قوم آز/ آس در سرتاسر آسیا پراكنده بوده‌اند. احتمالا نام قاره‌ آسیا نیز از نام آنان اخذ شده است. برخی از آس‌ها، آلان نام داشته‌اند كه بخشی از آنان ترك‌زبان بوده‌اند و عمدتاً در قفقاز زندگی می‌كردند و اوستی‌های امروز از اخلاف آنانند. اینان را مغولان، آز/ آزوت می‌نامیدند. كلمه‌ی آس+ار/ آز+ار (انسان آسی) به صورت آزر (آذر) در كلمه‌ی آذربایجان به چشم می‌خورد. همان كلمه با جابجایی دو عنصر تشكیل‌دهنده (ار+آس/ ار+آز) به صورت ارس/ آراز نام رود ارس را تشكیل می‌دهد كه یاقوت حموی در البلدان آن را «رود آذربایجان» می‌نامد. (فرهنگ تركی نوین: تأملاتی در عرصه ریشه‌شناسی تركی- فارسی، اسماعیل هادی، چاپ اول، انتشارات احرار، تبریز، اسفندماه 1379، مدخل واژه آز)
در سایت سازمان ثبت احوال نیز اینگونه آورده‌اند:
آراز: (تركی) 1- ارس؛ 2- (اَعلام) قهرمان منسوب به طایفه‌ی آس.

ب- «اوراز/ آراز» در لغت به معنای «بخت، اقبال، خوشبختی و كامیابی» می‌باشد. (فرهنگ نامهای تركی، كتاب دوم، فرهاد جوادی، چاپ اول، انتشارات اختر، تبریز، 1382، ص 522 و توركمن آدام آدلاری‌نینگ دوشوندیریش‌لی سؤزلوگی، سلطانشا آتانیازوف، انتشارات توركمنستان، عشق آباد 1992، مدخل اوراز)
سلطانشا آتانیازوف، محقق تركمنستانی كه كارهای ارزشمندی را از خود به یادگار گذاشته است، در كتاب دیگر خود به نام توركمن دیلی‌نینگ سؤز كؤكی سؤزلوگی (فرهنگ ریشه‌شناسی واژه‌های زبان تركمنی) در باره‌ی این واژه می‌نویسد: در ضرب المثل «اوْد - اوْراز» (یعنی: آتش، بخت است) به این كلمه برمی‌خوریم. اصل این كلمه، «اوُراس/ Uras» است. در زبانهای جغتای، اویغور و قزاق به معنای «بخت، اقبال» است. در میان تركمن‌های آستراخان نام دخترانه «ریس‌لی خان/ Ryslyhan» به معنای «دختر خوشبخت، خانم خوشبخت» كاربرد دارد. كلمه‌ی «اوْراز» كه در زبان تركمنی امروز كاربرد فراوانی دارد، شكل تغییر یافته‌ی «اوُراس، ایریس/ Uras, Yrys» می‌باشد. (توركمن دیلی‌نینگ سؤز كؤكی سؤزلوگی، سلطانشا آتانیازوف، انتشارات میراث، عشق‌آباد، 2004، مدخل اوْراز».

حال می‌پردازیم به نام‌های تركیبی با «اوراز/ آراز» كه اكثراً به شكل‌های «عراز، اراز» در شناسنامه‌ها ثبت شده است. این واژه در نام‌های پسران و دختران، هر دو كاربرد دارد.

نام‌های پسران
ارازعلی: از تركیب «اراز» و «علی». پسر خوشبختی كه در ماه رمضان به دنیا آمده است.
ارازبای: پسر خوشبخت، پسر خوش اقبال.
ارازبردی: 1- پسری كه با خوش اقبالی به دنیا آمد 2- پسری كه ماه مبارك رمضان به دنیا آمده است.
ارازبأشیم: فرزند پسر پنجم كه در ماه رمضان به دنیا آمده است.
ارازولی: پسر خوش اقبال
ارازگلدی: 1- پسری كه با خوش اقبالی به دنیا آمد 2- پسری كه ماه مبارك رمضان به دنیا آمده است.
ارازقُلی: 1- پسر خوشبخت 2- پسری كه ماه مبارك رمضان به دنیا آمده است؛ مترادف نام رمضان در نامگذاری‌های فارسی.
ارازقورت: پسر خوشبخت كه همچون گرگ در برابر شداید و سختی‌ها پایدار است. گرگ در میان ترك‌ها و تركمن‌ها از احترام خاصی برخوردار است.
ارازقیلیچ: 1- پسر خوشبخت كه اندیشه‌هایش در دیگران تاثیر خواهد گذاشت 2- پسر طویل العمر كه در ماه رمضان به دنیا آمده است.

نامهای‌ دیگر پسران:
اراز جمعه
ارازلی
اراز محمد
اراز مراد
اراز نظر
اراز نفس
اراز نوبت
اراز نیاز
اراز پولاد
اراز ساری
اراز سید
اراز صحت
اراز تاغان
اراز جان
اراز دوردی
اراز قیلیچ
اراز مرگن

نام‌های دختران:
ارازبخت: دختر خوشبخت، دختر خوش اقبال.
ارازبی‌بی: 1. دختر عالی مرتبه‌ 2. دختر بلند مرتبه‌ای كه در ماه رمضان به دنیا آمده است.
اراز بیكه (= اراز بی‌بی).
اراز گزل (=ارازگوزل) دختر زیبای خوشبخت.
اراز گُل: دختر خوشبخت و زیبا كه در ماه رمضان به دنیا آمده است.
اراز دورسون: نام دختر. مترادف معنای «اراز دردی».

نام‌های دیگر دختران:
ارازجهان
ارازجمال
ارازنبات
ارازصنم
ارازسلطان
ارازتواق
ارازتاج
ارازشكر

نام‌های مشترك بین دختران و پسران:
اراز دولت: نامی كه برای پسران و دختران مشتركاً استفاده می‌شود. دختر یا پسر خوشبخت.
ارازدُردی: 1- پسر یا دختر خوشبختی كه آرزوی طول عمرش را داریم. 2- پسر یا دختری كه ماه رمضان به دنیا آمده است و آرزوی طول عمرش را داریم.

دیگر نام‌های مشترك:
ارازمنگلی
ارازنور

تحقیق از: محمود عطاگزلی

مقالات دیگر در این شاخه در سایت قرار گرفته در تعداد باز دید
شوٚکۆر باغشئ
۱۳۹۴/۴/۱
655
آجايئپلئق لارئنگ دۆری
۱۳۹۴/۳/۲۶
508
موُنجۉق آتدئ لار
۱۳۹۴/۳/۷
587
ائرئم ائنانچ لار - موُنجۉق آتدئ لار - ماتال لار
۱۳۹۴/۳/۷
530
تۆرکمن خالق ناقئل لارئ / ضرب المثل های ترکمنی
۱۳۹۴/۲/۲۶
1089
گونه های مختلف ادبیات شفاهی مردم ترکمن
۱۳۹۱/۶/۱۳
4061
بررسی جایگاه اسب در ضرب المثل های ترکمنی
۱۳۹۰/۱۱/۱
3845
سونگقئ تورکمن دیلی- صوفی راد
۱۳۹۰/۳/۲۲
4474
خویشاوندی در زبان ترکمن
۱۳۹۰/۱/۱۰
6989
اشعار الحاقی به مختومقلی
۱۳۸۹/۹/۲۲
4932
آدینگ نأمه؟ ( نام توچیست؟) 4
۱۳۸۹/۷/۱۱
4203
اسم انگشت های دست در زبان ترکمنی
۱۳۸۹/۷/۵
6136
آدینگ نأمه؟ ( نام توچیست؟) 3
۱۳۸۹/۷/۱
3856
آدینگ نأمه؟ ( نام توچیست؟) 2
۱۳۸۹/۶/۲۳
2456
آدینگ نأمه؟ ( نام تو چیست؟) 1
۱۳۸۹/۶/۷
8374
افسانه ها و باورداشت ها در بین ترکمنها
۱۳۸۹/۵/۲۷
3149
آلقیشلر و دیلگیلر
۱۳۸۹/۵/۱۴
1763
یانگیلتماچ لار
۱۳۸۹/۵/۶
1592
یوماق لار (کنایه ها و تشبیهات)
۱۳۸۹/۵/۵
3630
ضرب المثل های مربوط به کار (2)
۱۳۸۹/۱/۹
2908
اتحاد در ضرب المثل های ترکمنی
۱۳۸۹/۱/۱
6687
معانی برخی از اسامی دختران ترکمن
۱۳۸۸/۱۲/۱۴
11057
عشق به اهل بیت رسول خدا (ص) در اشعار مخدومقلی
۱۳۸۸/۹/۱
4803
ماتال لار 3
۱۳۸۸/۹/۱
2353
كمینه؛ شاعر و هجونویس تركمن
۱۳۸۸/۸/۱۸
1968
مفهوم مرگ و زندگی از دیدگاه مختومقلی
۱۳۸۸/۸/۱۶
2976
چیستان های مربوط به آلات موسیقی
۱۳۸۸/۸/۱۴
2938
سخنان برخی از بزرگان در باره ی مختومقلی
۱۳۸۸/۸/۱۴
4073
چیستان ها‌ (ماتال لار)
۱۳۸۸/۸/۶
5104
ارزیابی ادبیات ترکمن صحرا
۱۳۸۸/۸/۶
3269
امامان در اشعار مختومقلی
۱۳۸۸/۸/۲
4643
ضرب المثل های مربوط به کار
۱۳۸۸/۷/۱۰
5648
ضرب المثل های مربوط به یول (راه)
۱۳۸۸/۷/۵
2042
اعداد ترکمنی
۱۳۸۸/۶/۲۲
3941
حماسه قورقوت آتا
۱۳۸۸/۶/۲۰
2384
ضرب المثل درباره آب
۱۳۸۸/۶/۳
5413
ضرب المثل درباره زنان
۱۳۸۸/۵/۲۱
4360
ضرب المثل درباره اسب
۱۳۸۸/۵/۲۰
6411
اصطلاحات‌ رایج‌ در محاورات‌ تركمنی‌‌
۱۳۸۸/۴/۱۵
5322
خانواده زبانی اورال – آلتای
۱۳۸۸/۴/۱۰
3250
معانی آراز و اوراز در زبان ترکمنی
۱۳۸۸/۳/۱۴
17901
طرف لارینگ آنگلادیلشی (جهت ها و سمت ها)
۱۳۸۸/۳/۶
1571
الفبای لاتین تركمنی
۱۳۸۸/۲/۲۶
4860
نام های ترکيبی با پيشوند «قار» و «کار»
۱۳۸۸/۲/۲۳
2827
آتالار نقلی
۱۳۸۸/۲/۱۷
2998
اسطوره ترکمن ها
۱۳۸۸/۱/۲۰
3555
ترانه های فولکور
۱۳۸۸/۱/۵
3826
ماتال
۱۳۸۷/۱۲/۱۱
3525
آتالارنقلی 2
۱۳۸۷/۱۱/۲۰
2167
آتالار نقلی (ضرب المثل)
۱۳۸۷/۹/۳۰
10737
گذری بر زبان و ادبیات ترکمن (قسمت چهارم)
۱۳۸۷/۹/۷
2507
گذری بر زبان و ادبیات ترکمن (قسمت سوم)
۱۳۸۷/۹/۷
3919
گذری بر زبان و ادبیات ترکمن (قسمت دوم)
۱۳۸۷/۹/۷
2029
گذری بر زبان و ادبیات ترکمن (قسمت اول)
۱۳۸۷/۹/۳
3319
 
بی‌شک دیدگاه هر کس نشانه‌ی تفکر اوست، ما در برابر نظر دیگران مسئول نیستیم
فرستنده شاخه
فروشگاه آنلاین صنایع دستی ترکمن

فروشگاه آنلاین سایراق به عنوان بخش فروشگاه سایت بایراق فعالیت خود آغاز نمود.


فروشگاه آنلاین چارقد، فرش، زیورآلات ترکمن سایراق

فرهنگ لغت ترکمن سؤزلوک

سایت فرهنگ لغت ترکمن سؤزلوک فعالیت خود را آغاز نمود. این سایت یکی از سایت های زیر مجموعه بایراق می باشد که با تلاش دوستان تصمیم به ایجاد فرهنگ لغت ترکمنی به فارسی و بالعکس گرفتیم که در حال تکمیل شدن می باشد.


www.SOZLUK.ir

آهنگ های پیشواز ترکمنی
برای دیدن تصویر اصلی در صفحه جدید کلیک کنید.