ترکمن آدلری
ورود کاربر
شناسه‌ی کاربری:

رمزعبور:


واژه رمز را فراموش کرده‌اید؟
عضو شوید
SmartSection is developed by The SmartFactory (http://www.smartfactory.ca), a division of INBOX Solutions (http://inboxinternational.com)
دایره المعارف ترکمن > زبان و ادبیات > معانی آراز و اوراز در زبان ترکمنی
معانی آراز و اوراز در زبان ترکمنی
نوشته شده توسط MatinGHezeljeh در تاریخ ۱۳۸۸/۳/۱۴ (19597 بار خوانده شده)
نام «آراز، اوراز/ Araz، Oraz» در میان تركمن‌ها بسیار متداول است. در تركمنستان از شكل «اوراز/ Oraz» استفاده می‌كنند، اما در ایران، شكل «اراز/ araz» كاربرد دارد. نخست می خواهیم در باره‌ی خود واژه‌ی «آراز، اوراز/ Araz، Oraz» اطلاعاتی را تقدیم خوانندگان گرامی كنیم و بعد به نام‌های تركیبی با آن بپردازیم.
تا آنجایی كه ما اطلاع داریم، درباره‌ی ریشه‌ی واژه‌ی «آراز، اوراز/ Araz، Oraz» در بین محققین دو عقیده وجود دارد:
1- برخی معتقدند كه این واژه در اصل از كلمه‌ی «روزه»ی فارسی گرفته شده است. در زبان تركمنی امروز این كلمه به صورت «اوْرازا، آرازا» در همان معنای «روزه» كاربرد دارد و بچه‌هایی كه در این ماه مبارك به دنیا می‌آیند را «اوراز، آراز» نامگذاری می‌كنند.
2- برخی دیگر معتقدند كه این واژه ریشه‌ی تركی- تركمنی دارد. ببینیم این محققین چه می‌گویند. بنابر عقیده‌ی این محققین، این واژه دو معنا پیدا می‌كند:
الف- محقق ترك اسماعیل هادی در كتاب خود «فرهنگ تركی نوین: تأملاتی در عرصه ریشه‌شناسی» در توضیح كلمه‌ی «آز» می‌آورد: نام یكی از اقوام عتیق (كلاو) اولین بار در سنك نوشته یادواره كول تكین به نام این قوم برمی خوریم. طبق تحقیقات اخیر، قوم آز/ آس در سرتاسر آسیا پراكنده بوده‌اند. احتمالا نام قاره‌ آسیا نیز از نام آنان اخذ شده است. برخی از آس‌ها، آلان نام داشته‌اند كه بخشی از آنان ترك‌زبان بوده‌اند و عمدتاً در قفقاز زندگی می‌كردند و اوستی‌های امروز از اخلاف آنانند. اینان را مغولان، آز/ آزوت می‌نامیدند. كلمه‌ی آس+ار/ آز+ار (انسان آسی) به صورت آزر (آذر) در كلمه‌ی آذربایجان به چشم می‌خورد. همان كلمه با جابجایی دو عنصر تشكیل‌دهنده (ار+آس/ ار+آز) به صورت ارس/ آراز نام رود ارس را تشكیل می‌دهد كه یاقوت حموی در البلدان آن را «رود آذربایجان» می‌نامد. (فرهنگ تركی نوین: تأملاتی در عرصه ریشه‌شناسی تركی- فارسی، اسماعیل هادی، چاپ اول، انتشارات احرار، تبریز، اسفندماه 1379، مدخل واژه آز)
در سایت سازمان ثبت احوال نیز اینگونه آورده‌اند:
آراز: (تركی) 1- ارس؛ 2- (اَعلام) قهرمان منسوب به طایفه‌ی آس.

ب- «اوراز/ آراز» در لغت به معنای «بخت، اقبال، خوشبختی و كامیابی» می‌باشد. (فرهنگ نامهای تركی، كتاب دوم، فرهاد جوادی، چاپ اول، انتشارات اختر، تبریز، 1382، ص 522 و توركمن آدام آدلاری‌نینگ دوشوندیریش‌لی سؤزلوگی، سلطانشا آتانیازوف، انتشارات توركمنستان، عشق آباد 1992، مدخل اوراز)
سلطانشا آتانیازوف، محقق تركمنستانی كه كارهای ارزشمندی را از خود به یادگار گذاشته است، در كتاب دیگر خود به نام توركمن دیلی‌نینگ سؤز كؤكی سؤزلوگی (فرهنگ ریشه‌شناسی واژه‌های زبان تركمنی) در باره‌ی این واژه می‌نویسد: در ضرب المثل «اوْد - اوْراز» (یعنی: آتش، بخت است) به این كلمه برمی‌خوریم. اصل این كلمه، «اوُراس/ Uras» است. در زبانهای جغتای، اویغور و قزاق به معنای «بخت، اقبال» است. در میان تركمن‌های آستراخان نام دخترانه «ریس‌لی خان/ Ryslyhan» به معنای «دختر خوشبخت، خانم خوشبخت» كاربرد دارد. كلمه‌ی «اوْراز» كه در زبان تركمنی امروز كاربرد فراوانی دارد، شكل تغییر یافته‌ی «اوُراس، ایریس/ Uras, Yrys» می‌باشد. (توركمن دیلی‌نینگ سؤز كؤكی سؤزلوگی، سلطانشا آتانیازوف، انتشارات میراث، عشق‌آباد، 2004، مدخل اوْراز».

حال می‌پردازیم به نام‌های تركیبی با «اوراز/ آراز» كه اكثراً به شكل‌های «عراز، اراز» در شناسنامه‌ها ثبت شده است. این واژه در نام‌های پسران و دختران، هر دو كاربرد دارد.

نام‌های پسران
ارازعلی: از تركیب «اراز» و «علی». پسر خوشبختی كه در ماه رمضان به دنیا آمده است.
ارازبای: پسر خوشبخت، پسر خوش اقبال.
ارازبردی: 1- پسری كه با خوش اقبالی به دنیا آمد 2- پسری كه ماه مبارك رمضان به دنیا آمده است.
ارازبأشیم: فرزند پسر پنجم كه در ماه رمضان به دنیا آمده است.
ارازولی: پسر خوش اقبال
ارازگلدی: 1- پسری كه با خوش اقبالی به دنیا آمد 2- پسری كه ماه مبارك رمضان به دنیا آمده است.
ارازقُلی: 1- پسر خوشبخت 2- پسری كه ماه مبارك رمضان به دنیا آمده است؛ مترادف نام رمضان در نامگذاری‌های فارسی.
ارازقورت: پسر خوشبخت كه همچون گرگ در برابر شداید و سختی‌ها پایدار است. گرگ در میان ترك‌ها و تركمن‌ها از احترام خاصی برخوردار است.
ارازقیلیچ: 1- پسر خوشبخت كه اندیشه‌هایش در دیگران تاثیر خواهد گذاشت 2- پسر طویل العمر كه در ماه رمضان به دنیا آمده است.

نامهای‌ دیگر پسران:
اراز جمعه
ارازلی
اراز محمد
اراز مراد
اراز نظر
اراز نفس
اراز نوبت
اراز نیاز
اراز پولاد
اراز ساری
اراز سید
اراز صحت
اراز تاغان
اراز جان
اراز دوردی
اراز قیلیچ
اراز مرگن

نام‌های دختران:
ارازبخت: دختر خوشبخت، دختر خوش اقبال.
ارازبی‌بی: 1. دختر عالی مرتبه‌ 2. دختر بلند مرتبه‌ای كه در ماه رمضان به دنیا آمده است.
اراز بیكه (= اراز بی‌بی).
اراز گزل (=ارازگوزل) دختر زیبای خوشبخت.
اراز گُل: دختر خوشبخت و زیبا كه در ماه رمضان به دنیا آمده است.
اراز دورسون: نام دختر. مترادف معنای «اراز دردی».

نام‌های دیگر دختران:
ارازجهان
ارازجمال
ارازنبات
ارازصنم
ارازسلطان
ارازتواق
ارازتاج
ارازشكر

نام‌های مشترك بین دختران و پسران:
اراز دولت: نامی كه برای پسران و دختران مشتركاً استفاده می‌شود. دختر یا پسر خوشبخت.
ارازدُردی: 1- پسر یا دختر خوشبختی كه آرزوی طول عمرش را داریم. 2- پسر یا دختری كه ماه رمضان به دنیا آمده است و آرزوی طول عمرش را داریم.

دیگر نام‌های مشترك:
ارازمنگلی
ارازنور

تحقیق از: محمود عطاگزلی

مقالات دیگر در این شاخه در سایت قرار گرفته در تعداد باز دید
شوٚکۆر باغشئ
۱۳۹۴/۴/۱
774
آجايئپلئق لارئنگ دۆری
۱۳۹۴/۳/۲۶
619
موُنجۉق آتدئ لار
۱۳۹۴/۳/۷
678
ائرئم ائنانچ لار - موُنجۉق آتدئ لار - ماتال لار
۱۳۹۴/۳/۷
611
تۆرکمن خالق ناقئل لارئ / ضرب المثل های ترکمنی
۱۳۹۴/۲/۲۶
1230
گونه های مختلف ادبیات شفاهی مردم ترکمن
۱۳۹۱/۶/۱۳
4195
بررسی جایگاه اسب در ضرب المثل های ترکمنی
۱۳۹۰/۱۱/۱
3990
سونگقئ تورکمن دیلی- صوفی راد
۱۳۹۰/۳/۲۲
4586
خویشاوندی در زبان ترکمن
۱۳۹۰/۱/۱۰
7417
اشعار الحاقی به مختومقلی
۱۳۸۹/۹/۲۲
5121
آدینگ نأمه؟ ( نام توچیست؟) 4
۱۳۸۹/۷/۱۱
4306
اسم انگشت های دست در زبان ترکمنی
۱۳۸۹/۷/۵
6360
آدینگ نأمه؟ ( نام توچیست؟) 3
۱۳۸۹/۷/۱
3955
آدینگ نأمه؟ ( نام توچیست؟) 2
۱۳۸۹/۶/۲۳
2520
آدینگ نأمه؟ ( نام تو چیست؟) 1
۱۳۸۹/۶/۷
8597
افسانه ها و باورداشت ها در بین ترکمنها
۱۳۸۹/۵/۲۷
3261
آلقیشلر و دیلگیلر
۱۳۸۹/۵/۱۴
1827
یانگیلتماچ لار
۱۳۸۹/۵/۶
1650
یوماق لار (کنایه ها و تشبیهات)
۱۳۸۹/۵/۵
3721
ضرب المثل های مربوط به کار (2)
۱۳۸۹/۱/۹
2991
اتحاد در ضرب المثل های ترکمنی
۱۳۸۹/۱/۱
7063
معانی برخی از اسامی دختران ترکمن
۱۳۸۸/۱۲/۱۴
11348
عشق به اهل بیت رسول خدا (ص) در اشعار مخدومقلی
۱۳۸۸/۹/۱
5021
ماتال لار 3
۱۳۸۸/۹/۱
2425
كمینه؛ شاعر و هجونویس تركمن
۱۳۸۸/۸/۱۸
2074
مفهوم مرگ و زندگی از دیدگاه مختومقلی
۱۳۸۸/۸/۱۶
3048
چیستان های مربوط به آلات موسیقی
۱۳۸۸/۸/۱۴
3002
سخنان برخی از بزرگان در باره ی مختومقلی
۱۳۸۸/۸/۱۴
4201
چیستان ها‌ (ماتال لار)
۱۳۸۸/۸/۶
5302
ارزیابی ادبیات ترکمن صحرا
۱۳۸۸/۸/۶
3438
امامان در اشعار مختومقلی
۱۳۸۸/۸/۲
4864
ضرب المثل های مربوط به کار
۱۳۸۸/۷/۱۰
5727
ضرب المثل های مربوط به یول (راه)
۱۳۸۸/۷/۵
2134
اعداد ترکمنی
۱۳۸۸/۶/۲۲
4088
حماسه قورقوت آتا
۱۳۸۸/۶/۲۰
2453
ضرب المثل درباره آب
۱۳۸۸/۶/۳
5563
ضرب المثل درباره زنان
۱۳۸۸/۵/۲۱
4521
ضرب المثل درباره اسب
۱۳۸۸/۵/۲۰
6739
اصطلاحات‌ رایج‌ در محاورات‌ تركمنی‌‌
۱۳۸۸/۴/۱۵
5961
خانواده زبانی اورال – آلتای
۱۳۸۸/۴/۱۰
3411
معانی آراز و اوراز در زبان ترکمنی
۱۳۸۸/۳/۱۴
19598
طرف لارینگ آنگلادیلشی (جهت ها و سمت ها)
۱۳۸۸/۳/۶
1638
الفبای لاتین تركمنی
۱۳۸۸/۲/۲۶
5198
نام های ترکيبی با پيشوند «قار» و «کار»
۱۳۸۸/۲/۲۳
2893
آتالار نقلی
۱۳۸۸/۲/۱۷
3106
اسطوره ترکمن ها
۱۳۸۸/۱/۲۰
3669
ترانه های فولکور
۱۳۸۸/۱/۵
3925
ماتال
۱۳۸۷/۱۲/۱۱
3732
آتالارنقلی 2
۱۳۸۷/۱۱/۲۰
2238
آتالار نقلی (ضرب المثل)
۱۳۸۷/۹/۳۰
11517
گذری بر زبان و ادبیات ترکمن (قسمت چهارم)
۱۳۸۷/۹/۷
2613
گذری بر زبان و ادبیات ترکمن (قسمت سوم)
۱۳۸۷/۹/۷
4040
گذری بر زبان و ادبیات ترکمن (قسمت دوم)
۱۳۸۷/۹/۷
2117
گذری بر زبان و ادبیات ترکمن (قسمت اول)
۱۳۸۷/۹/۳
3422
 
بی‌شک دیدگاه هر کس نشانه‌ی تفکر اوست، ما در برابر نظر دیگران مسئول نیستیم
فرستنده شاخه
مهمان
فرستاده‌شده در تاریخ: ۱۳۹۵/۹/۱ ۱۱:۵۴  به روز‌شده در تاریخ: ۱۳۹۶/۱/۱۹ ۱۳:۲۶
 پاسخ به معانی آراز و اوراز در زبان تر...
درود بر شما

آذربایجان در دوره هخامنشیان نامش "ماد خرد" و یا "ماد کوچک " بوده است. در دوره داریوش سوم ، ساتراپ "آتروپاتن" فرمانروای آنجا بوده است که به سپاهیان الکساندر مقدونی پیوست و فرمانرواییش را نگاهداشت. نام آتورپاتکان تا دوره ساسانیان برجا بود، پس از چیرگی اعراب نامش با دگرگشت "آذربایجان" شد. برخی آن را به سبب "آتشکده های" فراوان آنجا میدانند.

قوم "آسی " و یا " اوستی" خودشان را ایرونی مینامند. نام آسی برای آنان ریشه ترکی ندارد.
پاسخ
فروشگاه آنلاین صنایع دستی ترکمن

فروشگاه آنلاین سایراق به عنوان بخش فروشگاه سایت بایراق فعالیت خود آغاز نمود.


فروشگاه آنلاین چارقد، فرش، زیورآلات ترکمن سایراق

فرهنگ لغت ترکمن سؤزلوک

سایت فرهنگ لغت ترکمن سؤزلوک فعالیت خود را آغاز نمود. این سایت یکی از سایت های زیر مجموعه بایراق می باشد که با تلاش دوستان تصمیم به ایجاد فرهنگ لغت ترکمنی به فارسی و بالعکس گرفتیم که در حال تکمیل شدن می باشد.


www.SOZLUK.ir

آهنگ های پیشواز ترکمنی
برای دیدن تصویر اصلی در صفحه جدید کلیک کنید.